บทกวีจีนสั้นช่วยให้ผู้เริ่มต้นเห็นทั้งจังหวะ เสียงสัมผัส และภาพที่ภาษาจีนสร้างขึ้น บทเรียนนี้คัดบทกวีคลาสสิก 5 บทจากสมัยถังและสมัยซ่ง พร้อมพินอิน คำอ่านไทย คำแปล และวิธีสังเกตคำสำคัญ เพื่อให้คุณอ่านออกและเข้าใจภาพรวมได้โดยไม่ต้องท่องคำแปลอย่างเดียว
ผลลัพธ์หลังเรียน: คุณจะอ่านบทกวีทั้ง 5 บทตามจังหวะ อธิบายใจความของแต่ละบท เข้าใจคำกวีที่ต่างจากภาษาพูด และใช้คำสำคัญในประโยคภาษาจีนสมัยใหม่ได้
预备词汇 (คำศัพท์จำเป็นก่อนเรียน)
คำเหล่านี้เป็นป้ายบอกทางสำหรับอ่านบทกวี คำอธิบายแบบเต็มจะอยู่ในแต่ละหัวข้อ
古诗 — อ่านว่า กู่ซือ — บทกวีจีนโบราณ — classical Chinese poem
诗人 — อ่านว่า ซือเหริน — กวี — poet
诗句 — อ่านว่า ซือจวี้ — วรรคหรือบรรทัดในบทกวี — line of poetry
押韵 — อ่านว่า ยายวิ่น — สัมผัสคล้องจอง — rhyme
意境 — อ่านว่า อี้จิ้ง — ภาพและอารมณ์ที่บทกวีสร้าง — poetic atmosphere
ระดับการเข้าถึงบทเรียน
ระดับการเข้าถึงบทเรียน Public อ่านได้โดยไม่เข้าสู่ระบบ
汉字练习 (ฝึกเขียนอักษรจีน)
เลือกอักษรสำคัญ 5 ตัวจากบทนี้ ดูลำดับขีด แล้วกดลองเขียนบนจอได้
ฝึกเขียนอักษร 我
我
อ่านว่า หว่อ
ความหมาย: ฉัน; ผม; ดิฉัน
ตัวอย่างการใช้
我帮你。
อ่านว่า หว่อ ปาง หนี่
แปลไทย: ฉันช่วยคุณเอง
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
ฝึกเขียนอักษร 思
思
อ่านว่า ซือ
ความหมาย: คิด; ความคิด
ตัวอย่างการใช้
不好意思。
อ่านว่า ปู้ ห่าวอี้ซึ
แปลไทย: ขอโทษนะ; ขอรบกวน
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
ฝึกเขียนอักษร 故
故
อ่านว่า กู้
ความหมาย: เหตุ; จึง; เก่าในคำประสม
ตัวอย่างการใช้
温故而知新。
อ่านว่า เวิน กู้ เอ๋อร์ จรือ ซิน
แปลไทย: ทบทวนของเก่าแล้วรู้สิ่งใหม่ (温故 = ทบทวนของเก่า, 知新 = รู้สิ่งใหม่)
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
ฝึกเขียนอักษร 头
头
อ่านว่า โถว
ความหมาย: ศีรษะ; หัว; ส่วนแรก
ตัวอย่างการใช้
回头见!
อ่านว่า ฮุ๋ยโถว เจี้ยน
แปลไทย: แล้วเจอกัน
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
ฝึกเขียนอักษร 习
习
อ่านว่า สี
ความหมาย: อักษรจากคำสำคัญในบทนี้ — อยู่ในคำ 习惯 — นิสัย
ตัวอย่างการใช้
什么习俗?
อ่านว่า เสรินเมอะ สีสู
แปลไทย: ธรรมเนียมอะไร (习俗 = ธรรมเนียม)
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
读诗方法 (วิธีอ่านบทกวี)
อย่ารีบแปลคำต่อคำ ให้เริ่มจากอ่านออกเสียง แบ่งจังหวะ จับภาพหลัก แล้วจึงดูว่าคำใดเป็นภาษากวีหรือมีความหมายต่างจากภาษาพูดปัจจุบัน
เปิดดู: อ่านบทกวีจีน 4 ขั้นโดยไม่หลงกับคำโบราณ
- 读音 dúyīn (ตู๋อิน = เสียงอ่าน): อ่านพินอินให้ถูกก่อน โดยระวังการเปลี่ยนเสียงของ 一 และ 不
- 节奏 jiézòu (เจี๋ยโจ้ว = จังหวะ): บทห้าตัวอักษรมักแบ่ง 2/3 หรือ 2/2/1 ตามความหมาย ไม่ใช่เว้นทุกคำเท่ากัน
- 画面 huàmiàn (ฮว่าเมี่ยน = ภาพ): หา คน สถานที่ เวลา และการเคลื่อนไหวที่บทกวีทำให้เห็น
- 情感 qínggǎn (ฉิงก่าน = ความรู้สึก): สรุปอารมณ์จากถ้อยคำ ไม่เดาจากชื่อบทเพียงอย่างเดียว
我先读诗句,再想象诗里的画面。
Wǒ xiān dú shījù, zài xiǎngxiàng shī lǐ de huàmiàn.
อ่านว่า: หว่อ เซียน ตู๋ ซรือจวี้ ไจ้ เสี่ยงเซี่ยง ซรือ หลี่ เตอะ ฮว่าเมี่ยน
แปลไทย: ฉันอ่านวรรคกวีก่อน แล้วจึงจินตนาการภาพในบทกวี
English: I read the lines first, then imagine the scene in the poem.
จุดที่มักสับสน: พินอินช่วยอ่านเสียงจีนกลางปัจจุบัน แต่ไม่อาจถ่ายทอดเสียงจีนสมัยที่แต่งบทกวีได้ทั้งหมด จึงใช้เพื่อการเรียน ไม่ใช่หลักฐานว่าเสียงสัมผัสโบราณเหมือนเสียงปัจจุบันทุกคำ
山村咏怀 (ชมหมู่บ้านบนภูเขา)
บทนี้ใช้ตัวเลขหนึ่งถึงสิบสร้างภาพการเดินผ่านหมู่บ้านอย่างเป็นจังหวะ แต่งโดย邵雍 (Shào Yōng) กวีสมัยซ่ง จึงไม่ควรเรียกรวมว่า “กวีถัง”
เปิดดู: อ่านตัวเลขในภาพหมู่บ้านและแยกคำกวีจากภาษาพูด
山村咏怀
ผู้แต่ง: 邵雍 Shào Yōng (เส้า ยง) — สมัยซ่ง
一去二三里,烟村四五家。
亭台六七座,八九十枝花。
Yí qù èr sān lǐ, yāncūn sì wǔ jiā.
Tíngtái liù qī zuò, bā jiǔ shí zhī huā.
อ่านว่า: อี๋ ชวี่ เอ้อร์ ซาน หลี่ เยียนชุน ซื่อ อู่ เจีย
ถิงไถ ลิ่ว ชี จั้ว ปา จิ่ว สรือ จรือ ฮวา
แปลไทย: เดินไปสองสามลี้ เห็นหมู่บ้านในม่านควันสี่ห้าหลัง มีศาลาหกเจ็ดแห่ง และดอกไม้แปดเก้าสิบกิ่ง
English: After traveling a few li, one sees several homes in a misty village, several pavilions, and many flowering branches.
วิเคราะห์: 一去 ไม่ได้แปลว่า “ไปหนึ่งครั้ง” แต่เปิดภาพว่าเมื่อออกเดินทางไป; 里 lǐ (หลี่ = หน่วยระยะทางจีน); 家 jiā (เจีย) ใช้นับครัวเรือน; 座 zuò (จั้ว) ใช้นับสิ่งปลูกสร้าง; 枝 zhī (จรือ) ใช้นับกิ่งหรือดอกที่ติดกิ่ง ตัวเลขเป็นภาพโดยประมาณ ไม่ใช่รายงานจำนวนจริง
山脚下有一个安静的小村子。
Shānjiǎo xià yǒu yí ge ānjìng de xiǎo cūnzi.
อ่านว่า: ซรานเจี่ยว เซี่ย โหย่ว อี๋ เกอะ อันจิ้ง เตอะ เสี่ยว ชุนจึ
แปลไทย: เชิงเขามีหมู่บ้านเล็กที่เงียบสงบแห่งหนึ่ง
English: There is a quiet little village at the foot of the mountain.
咏鹅 (บทกวีห่าน)
骆宾王 (Luò Bīnwáng) ใช้สี เสียง และการเคลื่อนไหววาดภาพห่านในน้ำ บทสั้นจึงเหมาะกับการฝึกอ่านและจับคำบอกลักษณะ
เปิดดู: เห็นภาพห่านจากสีขาว สีเขียว สีแดง และคำกริยา
咏鹅
ผู้แต่ง: 骆宾王 Luò Bīnwáng (ลั่ว ปินหวัง) — สมัยถัง
鹅,鹅,鹅,曲项向天歌。
白毛浮绿水,红掌拨清波。
É, é, é, qū xiàng xiàng tiān gē.
Bái máo fú lǜ shuǐ, hóng zhǎng bō qīng bō.
อ่านว่า: เอ๋อ เอ๋อ เอ๋อ ชวี เซี่ยง เซี่ยง เทียน เกอ
ไป๋ เหมา ฝู ลวี่ สุ่ย หง จ่าง ปัว ชิง ปัว
แปลไทย: ห่าน ห่าน ห่าน โค้งคอร้องเพลงสู่ฟ้า ขนขาวลอยเหนือสายน้ำเขียว เท้าแดงพุ้ยระลอกน้ำใส
English: Geese curve their necks and sing to the sky; white feathers float on green water while red webbed feet paddle the clear ripples.
วิเคราะห์: 曲项 qū xiàng (ชวี เซี่ยง = โค้งคอ) เป็นสำนวนกวี; 浮 fú (ฝู = ลอย) บอกตำแหน่งขนขาวเหนือผิวน้ำ; 拨 bō (ปัว = พุ้ยหรือแหวก) ทำให้เห็นการเคลื่อนไหวของเท้า
白鹅在湖面上慢慢地游。
Bái’é zài húmiàn shàng mànmàn de yóu.
อ่านว่า: ไป๋เอ๋อ ไจ้ หูเมี่ยน ซร่าง ม่านม่าน เตอะ โหยว
แปลไทย: ห่านขาวว่ายช้า ๆ อยู่บนผิวน้ำ
English: The white goose swims slowly across the lake.
静夜思 (คิดถึงบ้านในคืนสงบ)
李白 (Lǐ Bái) เริ่มจากแสงจันทร์ตรงหน้า แล้วพาความคิดไปสู่บ้านเกิด โครงสร้างจาก “เงยหน้า” สู่ “ก้มหน้า” ทำให้อารมณ์เปลี่ยนอย่างชัดเจน
เปิดดู: อ่านการเคลื่อนไหวสองจังหวะที่พาไปสู่ความคิดถึงบ้าน
静夜思
ผู้แต่ง: 李白 Lǐ Bái (หลี่ ไป๋) — สมัยถัง
床前明月光,疑是地上霜。
举头望明月,低头思故乡。
Chuáng qián míngyuè guāng, yí shì dìshàng shuāng.
Jǔ tóu wàng míngyuè, dī tóu sī gùxiāng.
อ่านว่า: ฉวง เฉียน หมิงเยว่ กวง อี๋ ซื่อ ตี้ซ่าง ซวง
จวี่ โถว วั่ง หมิงเยว่ ตี โถว ซือ กู้เซียง
แปลไทย: แสงจันทร์สว่างอยู่เบื้องหน้า ชวนให้คิดว่าเป็นน้ำค้างแข็งบนพื้น เงยหน้ามองจันทร์สว่าง ก้มหน้าคิดถึงบ้านเกิด
English: Moonlight shines before me, seeming like frost upon the ground. I raise my head to gaze at the bright moon, then lower it and think of home.
วิเคราะห์: 疑是 yí shì (อี๋ ซื่อ = สงสัยหรือดูราวกับว่าเป็น); 举头 jǔ tóu (จวี่ โถว = เงยหน้า) และ 低头 dī tóu (ตี โถว = ก้มหน้า) เป็นคู่ตรงข้าม; 故乡 gùxiāng (กู้เซียง = บ้านเกิด) เป็นเป้าหมายของความคิดถึง
看到月亮时,她想起了故乡。
Kàndào yuèliang shí, tā xiǎngqǐ le gùxiāng.
อ่านว่า: คั่นเต้า เยว่เลียง สรือ ทา เสี่ยงฉี่ เลอะ กู้เซียง
แปลไทย: เมื่อเห็นดวงจันทร์ เธอก็นึกถึงบ้านเกิด
English: When she saw the moon, she thought of her hometown.
游子吟 (บทเพลงของลูกผู้จากบ้าน)
孟郊 (Mèng Jiāo) ใช้ภาพแม่เย็บเสื้อให้ลูกก่อนเดินทาง และเปรียบความรักของแม่กับแสงแดดฤดูใบไม้ผลิที่หญ้าเล็กไม่อาจตอบแทนได้หมด
เปิดดู: เข้าใจภาพเข็มด้ายและอุปมาความกตัญญู
游子吟
ผู้แต่ง: 孟郊 Mèng Jiāo (เมิ่ง เจียว) — สมัยถัง
慈母手中线,游子身上衣。
临行密密缝,意恐迟迟归。
谁言寸草心,报得三春晖。
Címǔ shǒu zhōng xiàn, yóuzǐ shēn shàng yī.
Lín xíng mìmi féng, yì kǒng chíchí guī.
Shuí yán cùncǎo xīn, bào dé sānchūn huī.
อ่านว่า: ฉือหมู่ โส่ว จง เซี่ยน โหยวจื่อ เซิน ซ่าง อี
หลิน สิง มี่มี่ เฝิง อี้ ข่ง ฉือฉือ กุย
สุย เหยียน ชุ่นเฉ่า ซิน เป้า เต๋อ ซานชุน ฮุย
แปลไทย: ด้ายในมือแม่ผู้เมตตา กลายเป็นเสื้อบนกายลูกผู้เดินทาง ก่อนลูกออกเดินทาง แม่เย็บถี่แน่นเพราะกลัวลูกกลับช้า ใครเล่าจะกล่าวได้ว่าหัวใจของหญ้าเล็กตอบแทนแสงอุ่นแห่งฤดูใบไม้ผลิได้หมด
English: A loving mother stitches clothes for her departing child, sewing tightly for fear of a late return. How could a blade of grass repay the warmth of the spring sun?
วิเคราะห์: 游子 yóuzǐ (โหยวจื่อ = ผู้จากบ้านไปไกล); 临行 lín xíng (หลิน สิง = ก่อนออกเดินทาง); 寸草 cùncǎo (ชุ่นเฉ่า = หญ้าเล็ก) เปรียบกับลูก; 三春晖 sānchūn huī (ซานชุน ฮุย = แสงอุ่นของฤดูใบไม้ผลิ) เปรียบกับพระคุณแม่
孩子长大后也很难报答母亲的关爱。
Háizi zhǎngdà hòu yě hěn nán bàodá mǔqīn de guān’ài.
อ่านว่า: ไหจึ จร่างต้า โฮ่ว เหย่ เหิ่น หนาน เป้าต๋า หมู่ชิน เต่อ กวานอ้าย
แปลไทย: แม้ลูกโตแล้วก็ยากจะตอบแทนความรักความห่วงใยของแม่ได้หมด
English: Even after growing up, a child can hardly repay a mother’s loving care.
春晓 (รุ่งอรุณฤดูใบไม้ผลิ)
孟浩然 (Mèng Hàorán) เล่าความรู้สึกเมื่อตื่นขึ้นหลังคืนฝนลมแรง ได้ยินเสียงนก แล้วนึกสงสัยว่าดอกไม้ร่วงไปมากเท่าใด
เปิดดู: แยกสิ่งที่กวีได้ยินจากสิ่งที่กวีนึกถึง
春晓
ผู้แต่ง: 孟浩然 Mèng Hàorán (เมิ่ง ฮ่าวหราน) — สมัยถัง
春眠不觉晓,处处闻啼鸟。
夜来风雨声,花落知多少。
Chūn mián bù jué xiǎo, chùchù wén tíniǎo.
Yè lái fēngyǔ shēng, huā luò zhī duōshao.
อ่านว่า: ชุน เหมียน ปู้ เจวี๋ย เสี่ยว ชู่ชู่ เหวิน ถีเหนี่ยว
เย่ ไหล เฟิงอวี่ เซิง ฮวา ลั่ว จรือ ตัวเส่า
แปลไทย: หลับในฤดูใบไม้ผลิจนไม่รู้ว่าฟ้าสาง ทุกหนแห่งได้ยินเสียงนกร้อง ยามค่ำมีเสียงลมฝน ไม่รู้ว่าดอกไม้ร่วงไปมากเท่าใด
English: Sleeping in spring, I did not notice dawn. Birdsong is heard everywhere. Wind and rain sounded through the night; who knows how many flowers have fallen?
วิเคราะห์: 闻 ในบทนี้หมายถึง “ได้ยิน” ไม่ใช่ “ดม”; 啼鸟 tíniǎo (ถีเหนี่ยว = นกที่ส่งเสียงร้อง); 夜来 yè lái (เย่ ไหล) ในบริบทนี้หมายถึงเมื่อคืน; 知多少 เป็นคำถามเชิงรำพึงว่าไม่รู้ว่ามากเท่าใด
早上醒来,我听见窗外的鸟叫声。
Zǎoshang xǐnglái, wǒ tīngjiàn chuāngwài de niǎojiàoshēng.
อ่านว่า: เจ่าซ่าง สิ่งไหล หว่อ ทิงเจี้ยน ชรวงไว่ เตอะ เหนี่ยวเจี้ยวเซริง
แปลไทย: เมื่อตื่นตอนเช้า ฉันได้ยินเสียงนกร้องนอกหน้าต่าง
English: When I woke in the morning, I heard birds outside the window.
练习 (แบบฝึกทบทวน)
ลองตอบทีละข้อ แล้วเปิดเฉลยที่ติดอยู่กับโจทย์เพื่อดูเหตุผลทันที
ข้อ 1: แยกยุคสมัย
บทใดในชุดนี้เป็นบทกวีสมัยซ่ง ไม่ใช่สมัยถัง?
เปิดดู: เฉลยข้อ 1
山村咏怀 แต่งโดย邵雍 สมัยซ่ง ส่วนอีกสี่บทแต่งโดยกวีสมัยถัง
ข้อ 2: เลือกความหมายตามบริบท
คำว่า 闻 ใน 处处闻啼鸟 หมายถึงอะไร?
A) ได้ยิน
B) ดม
C) ถามข่าว
เปิดดู: เฉลยข้อ 2
ตอบ A: ได้ยิน เพราะกรรมคือ 啼鸟 ซึ่งหมายถึงเสียงร้องของนกในบริบทของบทกวี
ข้อ 3: จับภาพและอารมณ์
ใน 静夜思 การกระทำใดนำไปสู่ความคิดถึงบ้าน?
เปิดดู: เฉลยข้อ 3
举头望明月,低头思故乡。 กวีเงยหน้ามองจันทร์ แล้วก้มหน้าคิดถึงบ้านเกิด การเคลื่อนไหวสองจังหวะเชื่อมภาพภายนอกกับความรู้สึกภายใน
ข้อ 4: ใช้คำในประโยคใหม่
เติมคำให้สมบูรณ์: 离开家以后,他常常想念自己的 ______。
(หลังจากจากบ้าน เขามักคิดถึง ______ ของตน)
เปิดดู: เฉลยข้อ 4
故乡 gùxiāng (กู้เซียง = บ้านเกิด)
离开家以后,他常常想念自己的故乡。
Líkāi jiā yǐhòu, tā chángcháng xiǎngniàn zìjǐ de gùxiāng.
อ่านว่า: หลีไค เจีย อี่โฮ่ว ทา ฉรางฉราง เสี่ยงเนี่ยน จื้อจี่ เตอะ กู้เซียง
แปลไทย: หลังจากจากบ้าน เขามักคิดถึงบ้านเกิดของตน
English: After leaving home, he often misses his hometown.

