孔子 ขงจื๊อคือใคร และหนังสือ 论语 สอนอะไร
(Kǒngzǐ / ข่งจื่อ / ขงจื๊อ)
คนไทยรู้จักชื่อ “ขงจื๊อ” จากคำคม สุภาษิต และชื่อ 孔子学院(Kǒngzǐ Xuéyuàn / ข่งจื่อ เสวียเยวี่ยน / สถาบันขงจื๊อ) แต่น้อยคนจะรู้ว่าท่านเป็นใคร มีชีวิตอยู่ยุคไหน และหนังสือ 论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) ที่ทุกคนอ้างถึงเป็นหนังสือแบบไหน
บทนี้เป็นภาพรวม รู้จักตัวท่าน หนังสือ และแนวคิดหลักสี่คำ ส่วนประโยคดังจาก 论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) แต่ละประโยค มีบทเรียนแยกให้เรียนต่อท้ายบท
เรียนจบแล้วคุณจะ:
- อ่านชื่อ 孔子(Kǒngzǐ / ข่งจื่อ / ขงจื๊อ) ด้วยสำเนียงจีนกลางได้ และเล่าประวัติย่อของท่านได้
- อธิบายได้ว่า 论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) เป็นหนังสือแบบไหนและใครรวบรวม
- เข้าใจคำสำคัญ 仁(rén / เหริน / เมตตาธรรม) 礼(lǐ / หลี่ / มารยาท; จารีต) 有教无类(yǒujiàowúlèi / โหย่วเจี้ยวอู๋เล่ย / ให้การศึกษาแก่ทุกคน) และรู้กับดักการอ่าน 说(yuè / เยวี่ย / ยินดี (อ่านว่า 悦 ในประโยคนี้)) ในประโยคแรกของ 论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่)
ระดับ: ★★ กลาง
เปิดดู: กดดูคำอธิบายภาษาจีน
孔子是春秋时期的思想家和教育家。
อ่านว่า ข่งจื่อ ซรื่อ ชรุนชิว สรือชี เต่อ ซือเสี่ยงเจีย เหอ เจี้ยวอวี้เจีย
ขงจื๊อเป็นนักคิดและนักการศึกษาสมัยชุนชิว (孔子 = ขงจื๊อ, 春秋 = ยุคชุนชิว, 时期 = สมัย, 思想家 = นักคิด, 教育家 = นักการศึกษา)
Confucius was a thinker and educator of the Spring and Autumn period.
《论语》记录了孔子和学生的对话。
อ่านว่า หลุนอวี่ จี้ลู่ เลอะ ข่งจื่อ เหอ เสวียเซริง เตอะ ตุ้ยฮว่า
《论语》 บันทึกบทสนทนาระหว่างขงจื๊อกับลูกศิษย์ (论语 = หลุนอวี่, 记录 = บันทึก, 学生 = ลูกศิษย์, 对话 = บทสนทนา)
The Analects record conversations between Confucius and his students.
预备词汇 คำศัพท์จำเป็นก่อนเรียน
(yùbèi cíhuì / อวี้เป้ย ฉือฮุ่ย / คำศัพท์เตรียมก่อนเรียน)
- 老师 ( / เหล่าซรือ) ครู (teacher)
- 学生 ( / เสวียเซริง) นักเรียน; ลูกศิษย์ (student)
- 思想 ( / ซือเสี่ยง) แนวคิด (thought)
- 复习 ( / ฟู่สี) ทบทวน (to review)
- 书 ( / ซรู) หนังสือ (book)
ระดับการเข้าถึงบทเรียน
ระดับการเข้าถึงบทเรียน Public อ่านได้โดยไม่เข้าสู่ระบบ
孔子是谁 ครูผู้มีลูกศิษย์สามพันคน
(Kǒngzǐ shì shéi / ข่งจื่อ ซรื่อ เสรย / ขงจื๊อเป็นใคร)
ต้นข้าวเห็นป้าย 孔子学院(Kǒngzǐ Xuéyuàn / ข่งจื่อ เสวียเยวี่ยน / สถาบันขงจื๊อ) ที่มหาวิทยาลัย จึงถาม 晓雨(Xiǎoyǔ / เสี่ยวอวี่ / เสี่ยวอวี่ (เพื่อนชาวจีน)) ว่าทำไมสถาบันสอนภาษาจีนใช้ชื่อนี้
เปิดดู: เปิดดูบทสนทนา 4 ประโยค และประวัติย่อจาก 史记
ต้นข้าว
为什么中文学院叫“孔子学院”?
อ่านว่า เว่ยเสรินเมอะ จรงเหวิน เสวียเยวี่ยน เจี้ยว ข่งจื่อ เสวียเยวี่ยน
ทำไมสถาบันสอนภาษาจีนจึงชื่อ “สถาบันขงจื๊อ” (为什么 = ทำไม, 中文 = ภาษาจีน, 学院 = สถาบัน, 叫 = ชื่อว่า, 孔子学院 = สถาบันขงจื๊อ)
Why are the Chinese-language institutes called Confucius Institutes?
เสี่ยวอวี่
因为孔子是中国最有名的老师。
อ่านว่า อินเว่ย ข่งจื่อ ซรื่อ จรงกั๋ว จุ้ย โหย่วหมิง เตอะ เหล่าซรือ
เพราะขงจื๊อเป็นครูที่มีชื่อเสียงที่สุดของจีน (因为 = เพราะ, 孔子 = ขงจื๊อ, 最 = ที่สุด, 有名 = มีชื่อเสียง, 老师 = ครู)
Because Confucius is China's most famous teacher.
ต้นข้าว
他有很多学生吗?
อ่านว่า ทา โหย่ว เหิ่น ตัว เสวียเซริง มะ
ท่านมีลูกศิษย์เยอะไหม (很多 = เยอะ, 学生 = ลูกศิษย์)
Did he have many students?
เสี่ยวอวี่
《史记》说他有三千个弟子。
อ่านว่า สรื่อจี้ ซรัว ทา โหย่ว ซานเชียน เก่อ ตี้จื่อ
บันทึก 史记 บอกว่าท่านมีลูกศิษย์สามพันคน (史记 = บันทึกประวัติศาสตร์, 说 = บอกว่า, 三千 = สามพัน, 弟子 = ลูกศิษย์)
The Records of the Grand Historian say he had three thousand disciples.
《论语》是什么书 หนังสือที่ขงจื๊อไม่ได้เขียนเอง
(“Lúnyǔ” shì shénme shū / หลุนอวี่ ซรื่อ เสรินเมอะ ซรู / 论语 เป็นหนังสืออะไร)
论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) ไม่ใช่หนังสือที่ขงจื๊อเขียนเอง แต่เป็นบันทึกคำพูดและบทสนทนาของท่านกับลูกศิษย์ ซึ่งลูกศิษย์รุ่นหลังรวบรวมไว้หลังท่านเสียชีวิต ใครเป็นผู้เรียบเรียงยังถกเถียงกันอยู่
เปิดดู: เปิดดูโครงสร้างหนังสือ และกับดักการอ่านในประโยคแรก
论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) แบ่งเป็นบทสั้น ๆ แต่ละบทตั้งชื่อตามคำแรก เช่น บท 学而(Xué'ér / เสวียเอ๋อร์ / บทเสวียเอ๋อร์) และบท 为政(Wéizhèng / เหวยเจริ้ง / บทเหวยเจิ้ง) ต่อมา 论语 ถูกรวมเป็นหนึ่งใน 四书(Sìshū / ซื่อซรู / จตุรปกรณ์) เช่นเดียวกับหนังสือของ 孟子(Mèngzǐ / เมิ่งจื่อ / เม่งจื๊อ)
四个关键词 สี่คำที่สรุปคำสอนของขงจื๊อ
(sì ge guānjiàncí / ซื่อ เกอะ กวานเจี้ยนฉือ / คำสำคัญสี่คำ)
คำสอนของขงจื๊อกว้างมาก สี่คำนี้เป็นจุดเริ่มที่ดีที่สุด และยังอยู่ในภาษาจีนปัจจุบัน
เปิดดู: เปิดดูคำสำคัญ 4 คำ พร้อมตัวอย่างประโยค
仁
อ่านว่า เหริน
เมตตาธรรม; ความเป็นมนุษย์ที่ดี
benevolence; humaneness
เป็นแก่นที่สุดของคำสอนขงจื๊อ หมายถึงการเป็นคนที่ใส่ใจและปฏิบัติต่อผู้อื่นอย่างดี
孔子认为,仁就是爱人。
อ่านว่า ข่งจื่อ เริ่นเหวย เหริน จิ้ว ซรื่อ ไอ้ เหริน
ขงจื๊อเห็นว่า เมตตาธรรมก็คือการรักผู้อื่น (孔子 = ขงจื๊อ, 认为 = เห็นว่า, 仁 = เมตตาธรรม, 就是 = ก็คือ, 爱人 = รักผู้อื่น)
Confucius held that benevolence means loving others.
礼
อ่านว่า หลี่
จารีต มารยาท และขนบที่ถูกต้อง
ritual propriety; etiquette
ขงจื๊อเห็นว่าสังคมจะสงบได้ถ้าทุกคนรู้จักวางตัวให้เหมาะกับฐานะและโอกาส คำนี้ยังอยู่ในคำว่า 礼貌(lǐmào / หลี่ม่าว / มีมารยาท) ที่แปลว่ามีมารยาท
中国人见面互相问好,也是一种礼。
อ่านว่า จรงกั๋วเหริน เจี้ยนเมี่ยน ฮู่เซียง เวิ่นห่าว เหย่ ซรื่อ อี้ จร่ง หลี่
คนจีนพบกันแล้วทักทายกัน ก็เป็นมารยาทอย่างหนึ่ง (见面 = พบกัน, 互相 = ซึ่งกันและกัน, 问好 = ทักทาย, 也 = ก็, 一种 = อย่างหนึ่ง, 礼 = มารยาท)
When Chinese people meet and greet each other, that is a form of propriety too.
有教无类
อ่านว่า โหย่วเจี้ยวอู๋เล่ย
ให้การศึกษาแก่ทุกคนโดยไม่แบ่งชนชั้น
education for all, without distinction
มาจากบท 卫灵公(Wèi Línggōng / เว่ย หลิงกง / บทเว่ยหลิงกง) ในยุคที่การศึกษาเป็นของชนชั้นสูง ขงจื๊อรับลูกศิษย์ทุกฐานะ นี่คือเหตุผลที่คนจีนยกย่องท่านเป็นครู
这所学校坚持有教无类,谁都可以来学。
อ่านว่า เจร้อ สั่ว เสวียเซี่ยว เจียนฉรือ โหย่วเจี้ยวอู๋เล่ย เสรย โตว เข่ออี่ ไหล เสวีย
โรงเรียนแห่งนี้ยึดหลักให้การศึกษาแก่ทุกคน ใครก็มาเรียนได้ (所 = แห่ง (ลักษณนาม), 坚持 = ยึดมั่น, 有教无类 = ให้การศึกษาแก่ทุกคน, 谁都 = ใครก็, 可以 = สามารถ, 来学 = มาเรียน)
This school holds to education for all; anyone can come and study.
温故知新
อ่านว่า เวินกู้จรือซิน
ทบทวนของเก่าแล้วได้ความรู้ใหม่
review the old to learn the new
สำนวนนี้ย่อมาจากประโยคในบท 为政(Wéizhèng / เหวยเจริ้ง / บทเหวยเจิ้ง) ใช้กันมากในเรื่องการเรียนจนถึงทุกวันนี้
考试以前多复习,温故知新。
อ่านว่า ข่าวซรื่อ อี่เฉียน ตัว ฟู่สี เวินกู้จรือซิน
ก่อนสอบให้ทบทวนเยอะ ๆ ทบทวนของเก่าแล้วจะได้ความรู้ใหม่ (考试 = การสอบ, 以前 = ก่อน, 多 = มาก ๆ, 复习 = ทบทวน, 温故知新 = ทบทวนเก่าได้ความรู้ใหม่)
Review a lot before the exam: go over the old and learn the new.
一句一句学《论语》 ประโยคดังจาก 论语 มีบทเรียนแยกให้แล้ว
(yí jù yí jù xué “Lúnyǔ” / อี๋ จวี้ อี๋ จวี้ เสวีย หลุนอวี่ / เรียน 论语 ทีละประโยค)
ประโยคดังด้านล่างมีบทเรียนเต็มในชุด “มามาไหล” บทนี้จึงไม่สอนซ้ำ กดเรียนต่อทีละประโยคได้เลย
เปิดดู: เปิดดูบทเรียน 5 ประโยค
- 学而时习之 เรียนแล้วหมั่นทบทวน — ประโยคแรกของ 论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) จากบท 学而(Xué'ér / เสวียเอ๋อร์ / บทเสวียเอ๋อร์)
- 三人行,必有我师 สามคนเดินด้วยกัน ย่อมมีครู — จากบท 述而(Shù'ér / ซรู่เอ๋อร์ / บทซู่เอ๋อร์)
- 己所不欲,勿施于人 สิ่งที่ตนไม่ชอบ อย่าทำกับผู้อื่น — จากบท 卫灵公(Wèi Línggōng / เว่ย หลิงกง / บทเว่ยหลิงกง)
- 知之为知之,不知为不知 รู้ก็ว่ารู้ ไม่รู้ก็ว่าไม่รู้ — จากบท 为政(Wéizhèng / เหวยเจริ้ง / บทเหวยเจิ้ง) (บทเรียน VIP)
- 有朋自远方来,不亦乐乎 มีเพื่อนมาจากแดนไกล — จากบท 学而(Xué'ér / เสวียเอ๋อร์ / บทเสวียเอ๋อร์) (บทเรียน VIP)
易错词 คำที่ระวังใช้ผิด
(yìcuòcí / อี้ชั่วฉือ / คำที่มักใช้ผิด)
รูปที่ควรระวัง ✗
《论语》是孔子自己写的书。
อ่านว่า หลุนอวี่ ซรื่อ ข่งจื่อ จื้อจี่ เสี่ย เตอะ ซรู
(ข้อมูลผิด) 论语 เป็นหนังสือที่ขงจื๊อเขียนเอง
รูปที่ควรใช้ ✓
《论语》是学生整理的孔子语录。
อ่านว่า หลุนอวี่ ซรื่อ เสวียเซริง เจริ่งหลี่ เตอะ ข่งจื่อ อวี่ลู่
论语 เป็นคำพูดของขงจื๊อที่ลูกศิษย์รวบรวมไว้ (学生 = ลูกศิษย์, 整理 = รวบรวม, 孔子 = ขงจื๊อ, 语录 = บันทึกคำพูด)
The Analects are Confucius's sayings compiled by his students.
เหตุผล: ขงจื๊อไม่ได้เขียนเอง ลูกศิษย์รุ่นหลังเป็นผู้รวบรวม
รูปที่ควรระวัง ✗
学而时习之,不亦说乎?
อ่านว่า เสวีย เอ๋อร์ สรือ สี จรือ ปู๋ อี้ ซรัว ฮู
(อ่าน 说 ผิดเป็น shuō) เรียนแล้วหมั่นทบทวน มิใช่การพูดหรอกหรือ
รูปที่ควรใช้ ✓
学而时习之,不亦说乎?
อ่านว่า เสวีย เอ๋อร์ สรือ สี จรือ ปู๋ อี้ เยวี่ย ฮู
เรียนแล้วหมั่นทบทวน มิใช่เรื่องน่ายินดีหรอกหรือ (学 = เรียน, 时 = เป็นประจำ, 习 = ทบทวน, 说 = ยินดี)
To learn and practise it regularly, is that not a joy?
เหตุผล: 说(yuè / เยวี่ย / ยินดี (อ่านว่า 悦 ในประโยคนี้)) ในประโยคนี้เท่ากับ 悦(yuè / เยวี่ย / ยินดี) อ่านว่า yuè ไม่ใช่ shuō
รูปที่ควรระวัง ✗
孔子是战国时期的人。
อ่านว่า ข่งจื่อ ซรื่อ จร้านกั๋ว สรือชี เต่อ เหริน
(ยุคผิด) ขงจื๊อเป็นคนสมัยจั้นกั๋ว
รูปที่ควรใช้ ✓
孔子是春秋时期的人,孟子才是战国时期的人。
อ่านว่า ข่งจื่อ ซรื่อ ชรุนชิว สรือชี เต่อ เหริน เมิ่งจื่อ ไฉ ซรื่อ จร้านกั๋ว สรือชี เต่อ เหริน
ขงจื๊อเป็นคนสมัยชุนชิว เม่งจื๊อต่างหากที่เป็นคนสมัยจั้นกั๋ว (春秋 = ยุคชุนชิว, 时期 = สมัย, 孟子 = เม่งจื๊อ, 才是 = ต่างหากที่เป็น, 战国 = ยุคจั้นกั๋ว)
Confucius lived in the Spring and Autumn period; it was Mencius who lived in the Warring States period.
เหตุผล: ขงจื๊อเกิดก่อนเม่งจื๊อเกือบสองร้อยปี คนละยุคกัน
练习 แบบฝึกหัด
(liànxí / เลี่ยนสี / แบบฝึกหัด)
ลองตอบเองก่อน แล้วค่อยกดดูแนวคำตอบใต้แต่ละข้อ
ข้อ 1: ความรู้
ขงจื๊อเป็นคนแคว้นไหน และมีชีวิตอยู่สมัยใด
กดดูแนวคำตอบ: ข้อ 1
孔子是鲁国人,生活在春秋时期。
อ่านว่า ข่งจื่อ ซรื่อ หลู่กั๋ว เหริน เซริงหัว ไจ้ ชรุนชิว สรือชี
ขงจื๊อเป็นคนแคว้นหลู่ มีชีวิตอยู่สมัยชุนชิว (鲁国 = แคว้นหลู่, 生活 = ใช้ชีวิต, 春秋 = ยุคชุนชิว, 时期 = สมัย)
Confucius was from the state of Lu and lived in the Spring and Autumn period.
เหตุผล: บ้านเกิดอยู่แถบเมืองชวีฟู่ มณฑลซานตงในปัจจุบัน
ข้อ 2: การอ่าน
说(yuè / เยวี่ย / ยินดี (อ่านว่า 悦 ในประโยคนี้)) ในประโยค 学而时习之,不亦说乎(xué ér shí xí zhī, bú yì yuè hū / เสวีย เอ๋อร์ สรือ สี จรือ ปู๋ อี้ เยวี่ย ฮู / เรียนแล้วหมั่นทบทวน มิใช่เรื่องน่ายินดีหรอกหรือ) อ่านว่าอะไร และแปลว่าอะไร
กดดูแนวคำตอบ: ข้อ 2
这里的“说”读yuè,意思是高兴。
อ่านว่า เจร้อหลี่ เตอะ ซรัว ตู๋ เยวี่ย อี้ซึ ซรื่อ เกาซิ่ง
说 ตรงนี้อ่านว่า yuè แปลว่าดีใจ (这里 = ตรงนี้, 读 = อ่านว่า, 意思 = ความหมาย, 高兴 = ดีใจ)
Here the character is read yuè and means happy.
เหตุผล: 说(yuè / เยวี่ย / ยินดี (อ่านว่า 悦 ในประโยคนี้)) ในประโยคนี้เท่ากับ 悦(yuè / เยวี่ย / ยินดี) ไม่ใช่คำว่าพูด
ข้อ 3: แนวคิด
ทำไมคนจีนยกย่องขงจื๊อว่าเป็นครูของคนทั้งแผ่นดิน
กดดูแนวคำตอบ: ข้อ 3
因为他主张有教无类。
อ่านว่า อินเว่ย ทา จรู่จราง โหย่วเจี้ยวอู๋เล่ย
เพราะท่านยึดหลักให้การศึกษาแก่ทุกคน (因为 = เพราะ, 主张 = ยึดหลัก, 有教无类 = ให้การศึกษาแก่ทุกคน)
Because he championed education for all.
เหตุผล: ท่านรับลูกศิษย์ทุกฐานะ ในยุคที่การศึกษาเป็นของชนชั้นสูง
ข้อ 4: ความรู้
论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) ใครเป็นผู้เขียน
กดดูแนวคำตอบ: ข้อ 4
不是孔子自己写的,是学生整理的。
อ่านว่า ปู๋ ซรื่อ ข่งจื่อ จื้อจี่ เสี่ย เตอะ ซรื่อ เสวียเซริง เจริ่งหลี่ เตอะ
ไม่ใช่ขงจื๊อเขียนเอง ลูกศิษย์เป็นผู้รวบรวม (自己 = ด้วยตัวเอง, 写 = เขียน, 学生 = ลูกศิษย์, 整理 = รวบรวม)
Confucius didn't write it himself; his students compiled it.
เหตุผล: 论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) เป็นบันทึกคำพูดและบทสนทนา ใครเป็นผู้เรียบเรียงยังถกเถียงกันอยู่
汉字练习 ฝึกเขียนอักษรจีน
ฝึกเขียนอักษร 孔
孔
อ่านว่า ข่ง
แซ่ข่ง เช่น 孔子 คือขงจื๊อ
ตัวอย่างการใช้
孔子是春秋时期的思想家和教育家。
อ่านว่า ข่งจื่อ ซรื่อ ชรุนชิว สรือชี เต่อ ซือเสี่ยงเจีย เหอ เจี้ยวอวี้เจีย
ขงจื๊อเป็นนักคิดและนักการศึกษาในยุคชุนชิว
ฝึกเขียนอักษร 学
学
อ่านว่า เสวีย
เรียนหรือศึกษา เช่น 学生 คือผู้เรียน
ตัวอย่างการใช้
《论语》记录了孔子和学生的对话。
อ่านว่า หลุนอวี่ จี้ลู่ เลอะ ข่งจื่อ เหอ เสวียเซริง เตอะ ตุ้ยฮว่า
คัมภีร์หลุนอวี่บันทึกบทสนทนาระหว่างขงจื๊อกับศิษย์
ฝึกเขียนอักษร 仁
仁
อ่านว่า เหริน
ความเมตตาต่อผู้อื่นตามแนวคิดของขงจื๊อ
ตัวอย่างการใช้
孔子认为,仁就是爱人。
อ่านว่า ข่งจื่อ เริ่นเหวย เหริน จิ้ว ซรื่อ ไอ้ เหริน
ขงจื๊อเห็นว่าเหรินคือการรักผู้อื่น
ฝึกเขียนอักษร 礼
礼
อ่านว่า หลี่
มารยาทหรือแบบแผนที่ใช้ปฏิบัติต่อกัน
ตัวอย่างการใช้
中国人见面互相问好,也是一种礼。
อ่านว่า จรงกั๋วเหริน เจี้ยนเมี่ยน ฮู่เซียง เวิ่นห่าว เหย่ ซรื่อ อี้ จร่ง หลี่
คนจีนทักทายกันเมื่อพบหน้า นี่ก็เป็นมารยาทอย่างหนึ่ง
ฝึกเขียนอักษร 教
教
อ่านว่า เจี้ยว
สอนหรือให้การศึกษา เช่น 有教无类 คือให้การศึกษาโดยไม่แบ่งแยก
ตัวอย่างการใช้
这所学校坚持有教无类,谁都可以来学。
อ่านว่า เจร้อ สั่ว เสวียเซี่ยว เจียนฉรือ โหย่วเจี้ยวอู๋เล่ย เสรย โตว เข่ออี่ ไหล เสวีย
โรงเรียนนี้ยึดหลักสอนโดยไม่แบ่งแยก ใครก็มาเรียนได้
小结 สรุปจำง่าย
(xiǎojié / เสี่ยวเจี๋ย / สรุปสั้น ๆ)
- 孔子(Kǒngzǐ / ข่งจื่อ / ขงจื๊อ) หรือขงจื๊อ เป็นคนแคว้น 鲁国(Lǔguó / หลู่กั๋ว / แคว้นหลู่) สมัย 春秋(Chūnqiū / ชรุนชิว / ยุคชุนชิว) 史记(Shǐjì / สรื่อจี้ / บันทึกประวัติศาสตร์ของซือหม่าเชียน) ให้ปีเกิด 551 ก่อนคริสตกาล บันทึกอื่นให้ 552 ท่านเสียชีวิตปี 479 ก่อนคริสตกาล
- 论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) คือบันทึกคำพูดของขงจื๊อที่ลูกศิษย์รวบรวม ไม่ใช่หนังสือที่ท่านเขียนเอง
- คำสำคัญคือ 仁(rén / เหริน / เมตตาธรรม) 礼(lǐ / หลี่ / มารยาท; จารีต) 有教无类(yǒujiàowúlèi / โหย่วเจี้ยวอู๋เล่ย / ให้การศึกษาแก่ทุกคน) และ 温故知新(wēngùzhīxīn / เวินกู้จรือซิน / ทบทวนเก่าได้ความรู้ใหม่)
- 说(yuè / เยวี่ย / ยินดี (อ่านว่า 悦 ในประโยคนี้)) ในประโยคแรกของ 论语(Lúnyǔ / หลุนอวี่ / หลุนอวี่) อ่านว่า yuè แปลว่ายินดี

