建除十二神 คืออะไร? 12 วันในปฏิทินจีนและการอ่าน 宜忌

นักปราชญ์ศึกษาปฏิทินจีนและแผนผังวงจร 12 วันในบรรยากาศห้องหนังสือ

建除十二神 (jiànchú shí’èr shén) หรือ “12 วันผลัดเวร” เป็นระบบคติ 择日 (zérì) ของจีนที่พบในปฏิทินจีนและ 通书 (tōngshū) แต่ละวันใช้ตัวอักษรหนึ่งคำเพื่อสื่อแนวคิด เช่น เริ่มต้น ขจัด ทำให้มั่นคง หรือปิดจบ บทเรียนนี้อธิบายคำศัพท์และบริบททางวัฒนธรรม โดยไม่ใช้คำเดียวมาตัดสินว่าวันหนึ่งดีหรือร้ายทั้งหมด

ขอบเขตสำคัญ: เนื้อหานี้สอนภาษาและวัฒนธรรม ไม่ใช่คำแนะนำให้ตัดสินใจเรื่องแต่งงาน สุขภาพ การเงิน กฎหมาย หรือการก่อสร้าง ความเชื่อเรื่อง宜忌แตกต่างตามยุค สำนัก และปฏิทินที่ใช้

课前词汇 (คำศัพท์ที่ควรรู้ก่อนเรียน)

คำต่อไปนี้ช่วยแยก “ระบบปฏิทิน” ออกจาก “คำทำนาย” และทำให้อ่านแหล่งภาษาจีนได้ตรงความหมาย

  • 择吉 zéjí — อ่านว่า เจ๋อจี๋ — เลือกฤกษ์ตามคติ — choose an auspicious date
  • 黄历 huánglì — อ่านว่า ฮว๋างลี่ — ปฏิทินจีนแบบรวมข้อมูลฤกษ์ยาม — Chinese almanac
  • 通书 tōngshū — อ่านว่า ทงซรู — หนังสือปฏิทิน/คู่มือฤกษ์แบบดั้งเดิม — traditional almanac
  • 月建 yuèjiàn — อ่านว่า เยวี่ยเจี้ยน — ค่าประจำเดือนตามระบบกิ่งดิน — monthly branch marker
  • 地支 dìzhī — อ่านว่า ตี้จรือ — กิ่งดิน 12 ตัว — Earthly Branches
  • 宜/忌 yí / jì — อ่านว่า อี๋ / จี้ — เหมาะ / ควรเลี่ยงตามคติ — suitable / to be avoided

ระดับการเข้าถึงบทเรียน

ระดับการเข้าถึงบทเรียน Public อ่านได้โดยไม่เข้าสู่ระบบ
  • Publicอ่านได้โดยไม่เข้าสู่ระบบ ระดับปัจจุบันของบทเรียนนี้
  • Free Memberต้องเข้าสู่ระบบ แต่ไม่ต้องชำระเงิน
  • VIPต้องมีสมาชิก VIP ที่ยังใช้งานอยู่

สมาชิกแต่ละแบบได้สิทธิ์อะไรบ้าง

Public ระดับของบทเรียนนี้

อ่านบทเรียนสาธารณะและเนื้อหาพื้นฐานที่เปิดให้ทุกคน โดยไม่ต้องสร้างบัญชี

  • บทเรียนสาธารณะอ่านบทเรียนและเนื้อหาพื้นฐานที่กำหนดเป็น Public ได้โดยไม่ต้องเข้าสู่ระบบ
Free Member

อ่านบทเรียน Public และบทเรียนที่กำหนดเป็น Free Member หลังเข้าสู่ระบบ โดยไม่ต้องชำระเงิน

  • บทเรียนสำหรับสมาชิกฟรีเมื่อเข้าสู่ระบบแล้ว สามารถอ่านบทเรียน Public และบทเรียนที่กำหนดเป็น Free Member ได้โดยไม่ต้องชำระเงิน
VIP

อ่านบทเรียน Public, Free Member และ VIP ตามสิทธิ์ที่ยังใช้งานอยู่ พร้อมใช้เครื่องมือเสริมที่บทเรียนนั้นรองรับ

  • บทเรียน VIPอ่านบทความและบทเรียนที่กำหนดสำหรับสมาชิก VIP โดยระบบตรวจสิทธิ์จากเซิร์ฟเวอร์
  • Dictionary Popupแตะคำหรือโครงสร้างภาษาจีนที่บทเรียนเตรียมไว้ เพื่อดูคำอธิบายโดยไม่ต้องออกจากบทเรียน
  • คลังคำศัพท์และประโยคของฉันบันทึกคำจาก Popup หรือเลือกข้อความภาษาจีนจากบทเรียนที่รองรับ เพื่อกลับมาทบทวนภายหลัง
  • เสียงและตัวช่วยอักษรจีนใช้เสียงภาษาจีนและเครื่องมือ Hanzi บนบทเรียนที่รองรับ เพื่อช่วยฝึกอ่านและออกเสียง
  • ความคืบหน้าและเรียนต่อบันทึกความคืบหน้าและกลับไปยังบทเรียนล่าสุดบนส่วนของระบบที่รองรับ
  • ส่วนลดสินค้าดิจิทัล 10%สมาชิก VIP ที่มีสิทธิ์ใช้งานได้รับส่วนลดตามเงื่อนไขของสินค้าดิจิทัลที่ร่วมรายการ

สิทธิ์ของเครื่องมือเสริมขึ้นอยู่กับฟังก์ชันที่บทเรียนนั้นรองรับ และไม่เปลี่ยนระดับการเข้าถึงของบทเรียน

ดูรายละเอียดสิทธิ์ VIP และแผนสมาชิกทั้งหมด

基本概念 (建除十二神 คืออะไร)

เป็นชื่อรวมของค่าทั้ง 12 ที่หมุนเวียนตามลำดับในระบบ 择日 (zérì) แบบดั้งเดิม ไม่ใช่รายชื่อเทพที่ใช้เหมือนกันทุกสำนัก

เปิดดู: ที่มา ชื่อเรียก และขอบเขตความหมาย

建除十二神 (jiànchú shí’èr shén) ยังพบชื่อ 十二值日 (shí’èr zhírì) และ 十二建除 (shí’èr jiànchú) ลำดับคือ 建、除、满、平、定、执、破、危、成、收、开、闭 (jiàn, chú, mǎn, píng, dìng, zhí, pò, wēi, chéng, shōu, kāi, bì)

ระบบนี้เป็นหนึ่งในหลายชั้นของคติเลือกวันจีน แหล่งทางประวัติศาสตร์และตำราต่างยุคอาจให้รายละเอียด 宜忌 (yí / jì) ไม่เหมือนกัน จึงควรอ่านคำแต่ละคำเป็น “แนวโน้มเชิงสัญลักษณ์” ก่อน ไม่สรุปเป็นกฎสากล

排列方法 (ลำดับและการหมุนเวียน)

ลำดับ 12 ค่าคงที่ แต่จุดเริ่มของ 建日 (jiànrì) ผูกกับ 月建 (yuèjiàn) และ 地支 (dìzhī) ไม่ได้เริ่มใหม่ตามวันที่ 1 ของเดือนสากล

เปิดดู: เข้าใจสูตรโดยไม่คำนวณปฏิทินเอง

ลำดับ: 建 → 除 → 满 → 平 → 定 → 执 → 破 → 危 → 成 → 收 → 开 → 闭
jiàn → chú → mǎn → píng → dìng → zhí → pò → wēi → chéng → shōu → kāi → bì แล้ววนกลับไป 建 (jiàn)

แนวอธิบายที่ใช้แพร่หลายกำหนดให้วันที่มี 地支 (dìzhī) ตรงกับ 月建 (yuèjiàn) เป็น 建日 (jiànrì) แล้วไล่ต่อไปตามลำดับ 12 ค่า การเปลี่ยนเดือนในระบบนี้สัมพันธ์กับ 节气 (jiéqì) และ 月建 (yuèjiàn) จึงไม่ควรเดาจากเลขวันที่ในปฏิทินสากล

สำหรับผู้เรียนภาษา การอ่านค่าที่พิมพ์ในปฏิทินที่เชื่อถือได้เพียงพอ ไม่จำเป็นต้องคำนวณเอง

建至执 (หกวันแรก: 建、除、满、平、定、执)

เรียนความหมายตามอักษรและตัวอย่างประโยค เพื่ออ่านศัพท์ในปฏิทินได้ก่อนตีความคติ

เปิดดู: คำศัพท์หกวันแรกพร้อมประโยคใหม่

01

建日

jiànrì

อ่านว่า เจี้ยนยรื่อ

วันแห่งการตั้งต้นหรือวางรากฐาน

English: Establish Day

ตัวอย่างประโยค

在建除十二日中,建日象征开始。

Zài jiànchú shí’èr rì zhōng, jiànrì xiàngzhēng kāishǐ.

อ่านว่า ไจ้ เจี้ยนฉรู สรือเอ้อร์ ยรื่อ จรง เจี้ยนยรื่อ เซี่ยงเจริง ไคสรื่อ

ในระบบ 12 วัน 建日 สื่อถึงการเริ่มต้น

English: In the twelve-day cycle, Establish Day symbolizes beginnings.

02

除日

chúrì

อ่านว่า ฉรูยรื่อ

วันแห่งการขจัดหรือชำระของเก่า

English: Remove Day

ตัวอย่างประโยค

除日常被解释为除旧更新。

Chúrì cháng bèi jiěshì wéi chújiù gēngxīn.

อ่านว่า ฉรูยรื่อ ฉราง เป้ย เจี่ยซรื่อ เหวย ฉรูจิ้ว เกิงซิน

除日 มักอธิบายว่าเป็นการขจัดของเก่าและปรับใหม่

English: Remove Day is often interpreted as clearing out the old and renewing.

03

满日

mǎnrì

อ่านว่า หม่านยรื่อ

วันแห่งความเต็มหรือความบริบูรณ์

English: Full Day

ตัวอย่างประโยค

满日的“满”有充盈的意思。

Mǎnrì de “mǎn” yǒu chōngyíng de yìsi.

อ่านว่า หม่านยรื่อ เตอะ หม่าน โหย่ว ชรงอิ๋ง เตอะ อี้ซึ

คำว่า 满 ใน 满日 มีความหมายว่าบริบูรณ์

English: The word “full” in Full Day suggests abundance.

04

平日

píngrì

อ่านว่า ผิงยรื่อ

วันแห่งความราบเรียบหรือสมดุล

English: Level Day

ตัวอย่างประโยค

这里的平日是十二值日之一。

Zhèlǐ de píngrì shì shí’èr zhírì zhī yī.

อ่านว่า เจร้อหลี่ เตอะ ผิงยรื่อ ซรื่อ สรือเอ้อร์ จรื๋อยรื่อ จรือ อี

平日 ในที่นี้เป็นหนึ่งใน 12 วันผลัดเวร

English: Here, Level Day is one of the twelve day officers.

05

定日

dìngrì

อ่านว่า ติ้งยรื่อ

วันแห่งการกำหนดหรือทำให้มั่นคง

English: Set Day

ตัวอย่างประโยค

定日的核心意象是稳定。

Dìngrì de héxīn yìxiàng shì wěndìng.

อ่านว่า ติ้งยรื่อ เตอะ เหอซิน อี้เซี่ยง ซรื่อ เหวิ่นติ้ง

ภาพความหมายหลักของ 定日 คือความมั่นคง

English: The central image of Set Day is stability.

06

执日

zhírì

อ่านว่า จรื๋อยรื่อ

วันแห่งการยึดถือ ดำเนินการ หรือควบคุม

English: Hold Day

ตัวอย่างประโยค

执日的“执”可以理解为掌握和执行。

Zhírì de “zhí” kěyǐ lǐjiě wéi zhǎngwò hé zhíxíng.

อ่านว่า จรื๋อยรื่อ เตอะ จรื๋อ เข่ออี่ หลี่เจี่ย เหวย จร่างว่อ เหอ จรื๋อสิง

执 ใน 执日 เข้าใจได้ว่าเป็นการยึดถือและลงมือดำเนินการ

English: The “hold” in Hold Day can suggest taking charge and carrying something out.

破至闭 (หกวันหลัง: 破、危、成、收、开、闭)

ความหมายมีทั้งการรื้อ ความเสี่ยง ความสำเร็จ การเก็บ การเปิด และการปิด ไม่ควรเหมารวมว่าทั้งกลุ่มดีหรือร้าย

เปิดดู: คำศัพท์หกวันหลังพร้อมประโยคใหม่

07

破日

pòrì

อ่านว่า พั่วยรื่อ

วันแห่งการแตก รื้อ หรือทำลาย

English: Break Day

ตัวอย่างประโยค

破日的名称带有破除和分解的意象。

Pòrì de míngchēng dàiyǒu pòchú hé fēnjiě de yìxiàng.

อ่านว่า พั่วยรื่อ เตอะ หมิงเชริง ไต้โหย่ว พั่วฉรู เหอ เฟินเจี่ย เตอะ อี้เซี่ยง

ชื่อ 破日 มีภาพของการรื้อและแยกออก

English: The name Break Day carries the image of dismantling and separation.

08

危日

wēirì

อ่านว่า เวยยรื่อ

วันแห่งความเสี่ยงหรือการระมัดระวัง

English: Danger Day

ตัวอย่างประโยค

危日提醒人们谨慎判断。

Wēirì tíxǐng rénmen jǐnshèn pànduàn.

อ่านว่า เวยยรื่อ ถีสิ่ง เหรินเมิน จิ่นเซริ่น พ่านตว้าน

危日 เตือนให้คนพิจารณาอย่างระมัดระวัง

English: Danger Day reminds people to judge cautiously.

09

成日

chéngrì

อ่านว่า เฉริงยรื่อ

วันแห่งความสำเร็จหรือทำให้สำเร็จ

English: Accomplish Day

ตัวอย่างประโยค

成日的“成”表示完成。

Chéngrì de “chéng” biǎoshì wánchéng.

อ่านว่า เฉริงยรื่อ เตอะ เฉริง เปี่ยวซรื่อ หวานเฉริง

成 ใน 成日 หมายถึงการทำให้เสร็จสำเร็จ

English: The “accomplish” in Accomplish Day indicates completion.

10

收日

shōurì

อ่านว่า โซรวยรื่อ

วันแห่งการเก็บ รับ หรือรวบรวม

English: Receive Day

ตัวอย่างประโยค

收日常与收纳和收成联系在一起。

Shōurì cháng yǔ shōunà hé shōuchéng liánxì zài yìqǐ.

อ่านว่า โซรวยรื่อ ฉราง อวี่ โซรวน่า เหอ โซรวเฉริง เหลียนซี่ ไจ้ อี้ฉี่

收日 มักเชื่อมกับการเก็บรวบรวมและเก็บเกี่ยว

English: Receive Day is often linked with collecting and harvesting.

11

开日

kāirì

อ่านว่า ไคยรื่อ

วันแห่งการเปิดหรือเริ่มเปิดทาง

English: Open Day

ตัวอย่างประโยค

开日的“开”表示开启。

Kāirì de “kāi” biǎoshì kāiqǐ.

อ่านว่า ไคยรื่อ เตอะ ไค เปี่ยวซรื่อ ไคฉี่

开 ใน 开日 หมายถึงการเปิดเริ่มต้น

English: The “open” in Open Day means to open or initiate.

12

闭日

bìrì

อ่านว่า ปี้ยรื่อ

วันแห่งการปิด เก็บ หรือสิ้นสุด

English: Close Day

ตัวอย่างประโยค

闭日的“闭”有关闭和收束的意思。

Bìrì de “bì” yǒu guānbì hé shōushù de yìsi.

อ่านว่า ปี้ยรื่อ เตอะ ปี้ โหย่ว กวานปี้ เหอ โซรวซรู่ เตอะ อี้ซึ

闭 ใน 闭日 มีความหมายว่าปิดและรวบปลายเรื่อง

English: The “close” in Close Day suggests closing and bringing things to an end.

宜忌 (อ่าน “เหมาะ–ควรเลี่ยง” อย่างไร)

คำว่า 宜 (yí) และ 忌 (jì) ในปฏิทินสะท้อนคติของตำรา ไม่ใช่ข้อรับรองผลลัพธ์หรือคำสั่งที่ใช้แทนข้อมูลวิชาชีพ

เปิดดู: หลักอ่านสามชั้นและเหตุผลที่ตารางอาจไม่ตรงกัน

  1. อ่านค่าประจำวัน: วันนี้เป็น 建日 (jiànrì) หรือ 除日 (chúrì) ใด
  2. อ่านกิจกรรม: 宜/忌 (yí / jì) ระบุเรื่องเฉพาะ เช่น เปิดกิจการ เดินทาง หรือซ่อมแซม
  3. อ่านแหล่งที่มา: ปฏิทินคนละสำนักอาจรวม 规则 (guīzé) คนละชุด จึงให้รายการต่างกัน

ดังนั้นข้อความเดิมที่สรุปว่า “建日 (jiànrì) ดีที่สุด และ 破日 (pòrì) แย่ที่สุด” จึงกว้างเกินไป ตัวอย่างเช่น 破日 (pòrì) อาจถูกใช้กับงานรื้อถอนในบางตำรา แม้ไม่เหมาะกับการเริ่มสิ่งใหม่

语言辨析 (จุดที่ผู้เรียนมักสับสน)

แยกคำอ่านจีนกลาง ความหมายทั่วไป และความหมายเฉพาะในระบบ 12 วัน

เปิดดู: คำอ่านสำเนียงถิ่น 平日 (píngrì) และ 危日 (wēirì)

  • คำอ่านไทยเดิม เช่น “เกี๋ยง–ตื้อ–มั่ว” เป็นการถอดเสียงสำเนียงจีนถิ่น ไม่ใช่พินอินจีนกลาง บทเรียนนี้จึงใช้ 建 jiàn (เจี้ยน), 除 chú (ฉรู), 满 mǎn (หม่าน)
  • 平日 píngrì ในภาษาทั่วไปอาจหมายถึง “วันธรรมดา/ตามปกติ” แต่ในบริบทนี้คือชื่อหนึ่งใน 十二值日 (shí’èr zhírì)
  • 危日 wēirì มีภาพของความเสี่ยงและการระวัง แต่ไม่ควรแปลเป็นข้อสรุปว่า “ทำอะไรไม่ได้ทั้งหมด”
  • 择吉 zéjí เป็นคติเลือกวัน ส่วน 日期 rìqī คือวันที่ทั่วไป

练习 (แบบฝึกหัด)

ทดสอบลำดับ ความหมาย และการแยกข้อเท็จจริงทางภาษาจากความเชื่อ

  1. เติมลำดับ: 建、除、满、平、___、执 (jiàn, chú, mǎn, píng, ___, zhí)

    เปิดดู: เฉลยข้อ 1

    定 (dìng) จึงเป็น 定日 (dìngrì)

  2. คำใดสื่อความหมาย “เก็บรวบรวม” และคำใดสื่อ “เปิด”

    เปิดดู: เฉลยข้อ 2

    收日 (shōurì) = เก็บรวบรวม; 开日 (kāirì) = เปิด

  3. ข้อความใดรอบคอบกว่า: “破日 (pòrì) แย่ทุกเรื่อง” หรือ “破日 (pòrì) มีความหมายเชิงรื้อ/แตก และ 宜忌 (yí / jì) ต้องดูตามกิจกรรมกับแหล่งที่ใช้”

    เปิดดู: เฉลยข้อ 3 พร้อมเหตุผล

    ข้อความที่สองรอบคอบกว่า เพราะระบบ 择日 (zérì) แบ่งตามประเภทกิจกรรมและตำราต่างยุคอาจให้รายละเอียดต่างกัน

小结 สรุปจำง่าย

(xiǎojié / เสี่ยวเจี๋ย / สรุปสั้น)

  • 建日 (jiànrì / เจี้ยนยรื่อ / วันตั้งต้น) ภาพของการเริ่มต้นหรือวางรากฐาน
  • 除日 (chúrì / ฉรูยรื่อ / วันขจัด) ภาพของการชำระของเก่าและปรับใหม่
  • 满日 (mǎnrì / หม่านยรื่อ / วันเต็ม) ภาพของความบริบูรณ์
  • 定日 (dìngrì / ติ้งยรื่อ / วันกำหนด) ภาพของความมั่นคง
  • 破日 (pòrì / พั่วยรื่อ / วันแตก) ภาพของการรื้อและแยกออก ไม่ได้แปลว่าแย่ทุกเรื่อง
  • 危日 (wēirì / เวยยรื่อ / วันเสี่ยง) ภาพของความระมัดระวัง
  • 成日 (chéngrì / เฉริงยรื่อ / วันสำเร็จ) ภาพของการทำให้เสร็จ
  • 闭日 (bìrì / ปี้ยรื่อ / วันปิด) ภาพของการปิดและรวบปลายเรื่อง

ลำดับคงที่ 建、除、满、平、定、执、破、危、成、收、开、闭 แล้ววนกลับ · 平日 ในระบบนี้ไม่ใช่ “วันธรรมดา” · ชื่อวันเป็นภาพเชิงสัญลักษณ์ ส่วน 宜 / 忌 ต้องดูตามกิจกรรมและตำรา

参考资料 (แหล่งตรวจสอบแนวคิด)

ใช้เพื่อตรวจลำดับ ชื่อเรียก และพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ ไม่ใช้คัดลอกข้อความบทความ

เปิดฝึกเขียนอักษรจีน

ฝึกเขียนอักษรจีน 汉字练习

  1. 期

    qī · อ่านว่า ชี · ช่วงเวลา

    คำจากบทนี้ 日期

    จำนวนขีด: 12 ขีด

    โครงสร้าง: แบบซ้าย-ขวา — ส่วนซ้ายเป็นรูปเครื่องฝัด และส่วนขวาคือ 月(yuè / เยวี่ย / ดวงจันทร์; เดือน)

  2. 搬

    bān · อ่านว่า ปาน · ย้าย / ขน

    คำจากบทนี้ 搬家

    จำนวนขีด: 13 ขีด

    โครงสร้าง: แบบซ้าย-ขวา — ภาคมือ 扌(shǒu / โสร่ว / ภาคมือ เมื่ออยู่ด้านซ้าย) อยู่ซ้าย และ 般(bān / ปาน / แบบ / ชนิด / อย่าง) อยู่ขวาช่วยบอกเสียง

  3. 装

    zhuāng · อ่านว่า จรวาง · ใส่; บรรจุ; ตกแต่ง

    คำจากบทนี้ 装修

    จำนวนขีด: 12 ขีด

    โครงสร้าง: แบบบน-ล่าง — 壮(zhuàng / จรว้าง / แข็งแรง) อยู่บน และ 衣(yī / อี / เสื้อผ้า) คือเสื้อผ้าอยู่ล่าง เกี่ยวกับการแต่งตัวหรือตกแต่ง

ลองทำ คัดอักษรแต่ละตัวลงกระดาษ 3 ครั้ง แล้วปิดกล่อง เขียนคำจากบทเรียนให้ครบจากความจำ เปิดกล่องอีกครั้งเพื่อตรวจตัวอักษรและจำนวนขีด