เห็นคำว่า 圆形 (yuánxíng — หยวนสิง — รูปวงกลม), 圆柱体 (yuánzhùtǐ — หยวนจู้ถี่ — ทรงกระบอก) และ 型号 (xínghào — สิงเฮ่า — รุ่น/หมายเลขแบบ) แล้วสงสัยไหมว่าทำไมต่างคำจึงมีเสียง xíng คล้ายกัน? บทนี้จะพาแยก 形、型、体 ให้ชัด พร้อมฝึกสร้างชื่อรูปทรงและบรรยายวัตถุจริง โดยไม่ซ้ำกับบทพื้นฐานเรื่องชื่อรูปทรง
预备词汇 (คำศัพท์ภาษาจีนที่จำเป็นก่อนเรียน)
平面 — píngmiàn — อ่านว่า ผิงเมี่ยน — ระนาบ/พื้นผิวแบน — plane; flat surface
立体 — lìtǐ — อ่านว่า ลี่ถี่ — สามมิติ — three-dimensional
物体 — wùtǐ — อ่านว่า อู้ถี่ — วัตถุ — object
表面 — biǎomiàn — อ่านว่า เปี่ยวเมี่ยน — พื้นผิวด้านนอก — surface
ระดับการเข้าถึงบทเรียน
ระดับการเข้าถึงบทเรียน Public อ่านได้โดยไม่เข้าสู่ระบบ
核心区别 (แยก 形、型、体)
สามคำนี้อ่านคล้ายกันบางส่วน แต่หน้าที่ต่างกัน: 形 เน้นรูปร่าง, 型 เน้นแบบหรือประเภท และ 体 เน้นสิ่งที่เป็นก้อนหรือสามมิติ
เปิดดู: เข้าใจความหมายและเลือกคำลงท้ายให้ถูก
形
Pinyin: xíng
อ่านว่า: สิง
แปลไทย: รูปร่าง; รูปแบบของเส้นหรือพื้นผิว
English: shape; form
圆形
yuánxíng
อ่านว่า: หยวนสิง
รูปวงกลม
circular shape
型
Pinyin: xíng
อ่านว่า: สิง
แปลไทย: แบบ รุ่น ประเภท หรือแม่พิมพ์
English: type; model; pattern
这个型号比较省电。
Zhège xínghào bǐjiào shěngdiàn.
อ่านว่า: เจ้อเก้อ สิงเฮ่า ปี่เจี้ยว เสริ่งเตี้ยน
รุ่นนี้ค่อนข้างประหยัดไฟ
This model is relatively energy-efficient.
体
Pinyin: tǐ
อ่านว่า: ถี่
แปลไทย: ตัว ก้อน หรือสิ่งที่มีปริมาตร
English: body; solid; form
这是一个圆柱体。
Zhè shì yí ge yuánzhùtǐ.
อ่านว่า: เจร้อ ซรื่อ อี๋ เก้อ หยวนจู้ถี่
นี่คือทรงกระบอกหนึ่งชิ้น
This is a cylinder.
จำแบบสั้น: ป้ายวงกลมมองที่รูปร่าง ใช้ 圆形; รุ่นสินค้าใช้ 型号; กระป๋องซึ่งเป็นวัตถุสามมิติใช้ 圆柱体
平面名称 (สร้างชื่อรูปทรงแบน)
รูปทรงบนกระดาษ หน้าจอ หรือพื้นผิว มักสร้างคำด้วยชื่อคุณลักษณะ + 形 หรือใช้จำนวนด้าน + 边形
เปิดดู: อ่านชื่อรูปทรงสองมิติและแก้คำเก่าที่ชวนสับสน
椭圆形
Pinyin: tuǒyuánxíng
อ่านว่า: ถั่วหยวนสิง
แปลไทย: รูปวงรี
English: oval
这面镜子是椭圆形的。
Zhè miàn jìngzi shì tuǒyuánxíng de.
อ่านว่า: เจร้อ เมี่ยน จิ้งจื่อ ซรื่อ ถั่วหยวนสิง เตอะ
กระจกบานนี้เป็นรูปวงรี
This mirror is oval.
直角三角形
Pinyin: zhíjiǎo sānjiǎoxíng
อ่านว่า: จรื๋อเจี่ยว ซานเจี่ยวสิง
แปลไทย: รูปสามเหลี่ยมมุมฉาก
English: right triangle
这个直角三角形有一个九十度的角。
Zhège zhíjiǎo sānjiǎoxíng yǒu yí ge jiǔshí dù de jiǎo.
อ่านว่า: เจ้อเก้อ จรื๋อเจี่ยว ซานเจี่ยวสิง โหย่ว อี๋ เก้อ จิ่วสรือ ตู้ เตอะ เจี่ยว
สามเหลี่ยมมุมฉากรูปนี้มีมุมเก้าสิบองศาหนึ่งมุม
This right triangle has one ninety-degree angle.
正方形 / 长方形
Pinyin: zhèngfāngxíng / chángfāngxíng
อ่านว่า: เจริ้งฟางสิง / ฉรางฟางสิง
แปลไทย: สี่เหลี่ยมจัตุรัส / สี่เหลี่ยมผืนผ้า
English: square / rectangle
这张纸不是正方形,而是长方形。
Zhè zhāng zhǐ bú shì zhèngfāngxíng, ér shì chángfāngxíng.
อ่านว่า: เจร้อ จราง จรื่อ ปู๋ ซรื่อ เจริ้งฟางสิง เอ๋อร์ ซรื่อ ฉรางฟางสิง
กระดาษแผ่นนี้ไม่ใช่สี่เหลี่ยมจัตุรัส แต่เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า
This sheet is not square; it is rectangular.
五边形 / 八边形
Pinyin: wǔbiānxíng / bābiānxíng
อ่านว่า: อู่เปียนสิง / ปาเปียนสิง
แปลไทย: รูปห้าเหลี่ยม / รูปแปดเหลี่ยม
English: pentagon / octagon
这个标志的外框是八边形。
Zhège biāozhì de wàikuāng shì bābiānxíng.
อ่านว่า: เจ้อเก้อ เปียวจรื้อ เตอะ ไว่ควง ซรื่อ ปาเปียนสิง
กรอบนอกของสัญลักษณ์นี้เป็นรูปแปดเหลี่ยม
The outer frame of this sign is an octagon.
จุดสำคัญ: ในตำราเรขาคณิตจีนแผ่นดินใหญ่ มักใช้ 五边形 (wǔbiānxíng — อู่เปียนสิง) และ 八边形 (bābiānxíng — ปาเปียนสิง) เพราะ 边 หมายถึง “ด้าน” โดยตรง ส่วน 五角形 (wǔjiǎoxíng — อู่เจี่ยวสิง) และ 八角形 (bājiǎoxíng — ปาเจี่ยวสิง) ก็เป็นคำที่ใช้และเข้าใจได้ โดยพบได้ในบางภูมิภาคหรือการบรรยายทั่วไป เมื่อพูดคณิตศาสตร์ในจีนแผ่นดินใหญ่ใช้ 边形 จะชัดกว่า ส่วน 五角星 (wǔjiǎoxīng — อู่เจี่ยวซิง) คือดาวห้าแฉก และ 八角 (bājiǎo — ปาเจี่ยว) อาจหมายถึงโป๊ยกั๊กได้ตามบริบท
立体名称 (สร้างชื่อรูปทรงสามมิติ)
เมื่อต้องการเรียกก้อนเรขาคณิตอย่างเป็นทางการ ให้สังเกตคำลงท้าย 体 และอย่าใช้คำบอกรูปร่างแบบสองมิติแทนทุกกรณี
เปิดดู: แยกทรงกลม ทรงกระบอก ทรงกรวย และพีระมิด
球体 / 球形
Pinyin: qiútǐ / qiúxíng
อ่านว่า: ฉิวถี่ / ฉิวสิง
แปลไทย: ทรงกลมที่เป็นวัตถุ / มีลักษณะกลม
English: sphere / spherical
地球接近球体,但不是完美的球形。
Dìqiú jiējìn qiútǐ, dàn bú shì wánměi de qiúxíng.
อ่านว่า: ตี้ฉิว เจียจิ้น ฉิวถี่ ต้าน ปู๋ ซรื่อ หวันเหม่ย เตอะ ฉิวสิง
โลกมีลักษณะใกล้เคียงทรงกลม แต่ไม่ได้กลมสมบูรณ์แบบ
Earth is close to a sphere, but not perfectly spherical.
圆柱体
Pinyin: yuánzhùtǐ
อ่านว่า: หยวนจู้ถี่
แปลไทย: ทรงกระบอก
English: cylinder
这只水杯可以看作圆柱体。
Zhè zhī shuǐbēi kěyǐ kànzuò yuánzhùtǐ.
อ่านว่า: เจร้อ จรือ สรุ่ยเปย เขออี่ คั่นจั้ว หยวนจู้ถี่
แก้วน้ำใบนี้มองเป็นทรงกระบอกได้
This cup can be regarded as a cylinder.
圆锥体
Pinyin: yuánzhuītǐ
อ่านว่า: หยวนจุยถี่
แปลไทย: ทรงกรวย
English: cone
交通锥的形状接近圆锥体。
Jiāotōngzhuī de xíngzhuàng jiējìn yuánzhuītǐ.
อ่านว่า: เจียวทงจรุย เตอะ สิงจ้วง เจียจิ้น หยวนจุยถี่
รูปร่างของกรวยจราจรใกล้เคียงทรงกรวย
A traffic cone is close to a geometric cone.
棱锥 / 金字塔形
Pinyin: léngzhuī / jīnzìtǎxíng
อ่านว่า: เหลิงจรุย / จินจื้อถ่าสิง
แปลไทย: ทรงพีระมิดเชิงเรขาคณิต / มีรูปทรงคล้ายพีระมิด
English: pyramid (solid) / pyramid-shaped
这个模型是四棱锥,看起来像金字塔。
Zhège móxíng shì sìléngzhuī, kànqǐlái xiàng jīnzìtǎ.
อ่านว่า: เจ้อเก้อ โม๋สิง ซรื่อ ซื่อเหลิงจรุย คั่นฉี่ไหล เซี่ยง จินจื้อถ่า
แบบจำลองนี้เป็นพีระมิดฐานสี่เหลี่ยม ดูคล้ายพีระมิดอียิปต์
This model is a square pyramid and looks like an Egyptian pyramid.
描述物体 (บรรยายวัตถุจริง)
สิ่งของจริงมักไม่ใช่รูปทรงเรขาคณิตที่สมบูรณ์ จึงควรใช้ 像、接近、看作 เพื่อบอกว่า “คล้าย” หรือ “มองเป็น” รูปทรงใด
เปิดดู: ใช้สามโครงสร้างเพื่อบรรยายโดยไม่พูดเกินจริง
A 像 B (A xiàng B — เอ เซี่ยง บี — A คล้าย B): 这个屋顶像三角形。 Zhège wūdǐng xiàng sānjiǎoxíng. อ่านว่า เจ้อเก้อ อูติ่ง เซี่ยง ซานเจี่ยวสิง — หลังคานี้คล้ายรูปสามเหลี่ยม — This roof looks like a triangle.
A 的形状接近 B (A de xíngzhuàng jiējìn B — เอ เตอะ สิงจ้วง เจียจิ้น บี — รูปร่างของ A ใกล้เคียง B): 鸡蛋的形状接近椭圆形。 Jīdàn de xíngzhuàng jiējìn tuǒyuánxíng. อ่านว่า จีตั้น เตอะ สิงจ้วง เจียจิ้น ถั่วหยวนสิง — รูปร่างไข่ใกล้เคียงวงรี — An egg is close to an oval in shape.
把 A 看作 B (bǎ A kànzuò B — ป่า เอ คั่นจั้ว บี — มอง A เป็น B): 我们可以把罐子看作圆柱体。 Wǒmen kěyǐ bǎ guànzi kànzuò yuánzhùtǐ. อ่านว่า หว่อเมิน เขออี่ ป่า ก้วนจื่อ คั่นจั้ว หยวนจู้ถี่ — เราสามารถมองกระป๋องเป็นทรงกระบอกได้ — We can regard the can as a cylinder.
เส้นที่ใช้บรรยาย: 直线 (zhíxiàn — จื๋อเซี่ยน — เส้นตรง — straight line) และ 曲线 (qūxiàn — ชวีเซี่ยน — เส้นโค้ง — curve) เช่น 这个图案由直线和曲线组成。 Zhège tú’àn yóu zhíxiàn hé qūxiàn zǔchéng. อ่านว่า เจ้อเก้อ ถูอั้น โหยว จื๋อเซี่ยน เหอ ชวีเซี่ยน จู่เฉิง — ลวดลายนี้ประกอบด้วยเส้นตรงและเส้นโค้ง — This pattern consists of straight lines and curves.
易错点 (จุดที่มักสับสน)
ตรวจสามจุดนี้ก่อนใช้คำ: กำลังพูดถึงรูปร่าง รุ่นสินค้า หรือวัตถุสามมิติ และกำลังใช้ศัพท์ทั่วไปหรือศัพท์เรขาคณิต
เปิดดู: แก้ความสับสนที่พบบ่อยพร้อมเหตุผล
- 形状 ไม่เท่ากับ 型号: 形状 (xíngzhuàng — สิงจ้วง) คือรูปร่าง; 型号 (xínghào — สิงเฮ่า) คือรุ่นหรือหมายเลขแบบ
- 圆形 ไม่เท่ากับ 球体: 圆形 (yuánxíng — หยวนสิง) เป็นวงกลมบนระนาบ; 球体 (qiútǐ — ฉิวถี่) เป็นทรงกลมที่มีปริมาตร
- 圆柱形 กับ 圆柱体: 圆柱形 (yuánzhùxíng — หยวนจู้สิง) เป็นคำคุณศัพท์ว่า “มีลักษณะทรงกระบอก”; 圆柱体 (yuánzhùtǐ — หยวนจู้ถี่) คือทรงกระบอกในฐานะวัตถุเรขาคณิต
- 金字塔形 กับ 棱锥: 金字塔形 (jīnzìtǎxíng — จินจื้อถ่าสิง) บอกว่าของชิ้นหนึ่ง “ทรงคล้ายพีระมิด”; 棱锥 (léngzhuī — เหลิงจุย) คือชื่อทรงพีระมิดเชิงเรขาคณิต
- 曲线 อ่าน qūxiàn: 曲 ในคำนี้อ่าน qū (ชวี) ไม่ใช่ qǔ (ฉวี่) ที่หมายถึงเพลงหรือทำนอง
练习 (แบบฝึกทบทวน)
ลองเลือกคำหรือสร้างประโยคก่อน แล้วเปิดเฉลยซึ่งวางติดกับโจทย์แต่ละข้อ
ข้อ 1: หน้าจอโทรศัพท์เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ควรใช้ 长方形 หรือ 长方体?
เปิดดู: คำตอบข้อ 1
长方形 (chángfāngxíng — ฉางฟางสิง) เพราะกำลังพูดถึงรูปของพื้นผิวหน้าจอซึ่งเป็นสองมิติ ถ้าพูดถึงตัวกล่องสามมิติทรงสี่เหลี่ยมจึงใช้ 长方体 (chángfāngtǐ — ฉางฟางถี่)
ข้อ 2: เติมคำ — 这个罐子可以看作圆柱___。
เปิดดู: คำตอบข้อ 2
เติม 体: 这个罐子可以看作圆柱体。 Zhège guànzi kěyǐ kànzuò yuánzhùtǐ. อ่านว่า เจ้อเก้อ ก้วนจื่อ เขออี่ คั่นจั้ว หยวนจู้ถี่ — กระป๋องนี้มองเป็นทรงกระบอกได้ — This can be regarded as a cylinder.
ข้อ 3: แปลเป็นจีน — “กระจกบานนี้เป็นรูปวงรี”
เปิดดู: คำตอบข้อ 3
这面镜子是椭圆形的。 Zhè miàn jìngzi shì tuǒyuánxíng de. อ่านว่า เจ้อ เมี่ยน จิ้งจื่อ ซื่อ ถั่วหยวนสิง เตอะ — กระจกบานนี้เป็นรูปวงรี — This mirror is oval. ใช้ 面 (miàn — เมี่ยน) เป็นลักษณนามของกระจก
ข้อ 4: หากเขียนคำตอบคณิตศาสตร์สำหรับผู้เรียนในจีนแผ่นดินใหญ่ คำใดใช้บ่อยและชัดกว่าเพื่อหมายถึง “รูปแปดเหลี่ยม”?
เปิดดู: คำตอบข้อ 4
八边形 (bābiānxíng — ปาเปียนสิง — รูปแปดเหลี่ยม — octagon) ใช้บ่อยและชัดกว่าในบริบทคณิตศาสตร์จีนแผ่นดินใหญ่ เพราะ 边 (biān — เปียน — ด้าน — side) บอกจำนวนด้านโดยตรง อย่างไรก็ตาม 八角形 (bājiǎoxíng — ปาเจี่ยวสิง — รูปแปดเหลี่ยม — octagonal shape) ไม่ใช่คำผิด และพบได้ในบางภูมิภาคหรือการบรรยายทั่วไป จึงควรเลือกให้ตรงบริบท
小结 สรุปจำง่าย
(xiǎojié / เสี่ยวเจี๋ย / สรุปสั้น)
- 圆形 (yuánxíng / เหยวียนสิง / รูปวงกลม) 形 บอกรูปร่างบนระนาบ
- 椭圆形 (tuǒyuánxíng / ถั่วเหยวียนสิง / รูปวงรี) ชื่อรูปทรงแบน + 形
- 八边形 (bābiānxíng / ปาเปียนสิง / รูปแปดเหลี่ยม) จำนวนด้าน + 边形 ใช้ในคณิตศาสตร์
- 长方形 (chángfāngxíng / ฉรางฟางสิง / สี่เหลี่ยมผืนผ้า) พื้นผิวสองมิติ เช่น หน้าจอ
- 型号 (xínghào / สิงฮ่าว / รุ่น หมายเลขแบบ) 型 บอกแบบหรือประเภท
- 球体 (qiútǐ / ฉิวถี่ / ทรงกลม) 体 บอกวัตถุที่มีปริมาตร
- 圆柱体 (yuánzhùtǐ / เหยวียนจรู้ถี่ / ทรงกระบอก) กระป๋องหรือแก้วน้ำมองเป็นทรงนี้ได้
- 长方体 (chángfāngtǐ / ฉรางฟางถี่ / ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก) กล่องสามมิติ
- 形状 (xíngzhuàng / สิงจรว้าง / รูปร่าง) ใช้ใน 的形状接近… บอกว่าใกล้เคียง
- 看作 (kànzuò / ค่านจั้ว / มองเป็น) 把 A 看作 B สำหรับของจริงที่ไม่เป๊ะ
ถามก่อน: รูปร่างแบนใช้ 形 · รุ่นหรือประเภทใช้ 型 · ก้อนสามมิติใช้ 体 · ของจริงที่ไม่เป๊ะใช้ 像 接近 看作
เปิดฝึกเขียนอักษรจีน
ฝึกเขียนอักษรจีน 汉字练习
方
fāng · อ่านว่า ฟาง · ฝึกจากคำในบทเรียน
คำจากบทนี้ 长方形
จำนวนขีด: 4 ขีด
โครงสร้าง: แบบเดี่ยว — จุด ขีดนอน ขีดหักตะขอ และขีดเฉียงซ้าย
形
xíng · อ่านว่า สิง · รูปทรง
คำจากบทนี้ 长方形
จำนวนขีด 7 ขีด
โครงสร้าง ซ้าย–ขวา · 开 + 彡
球
qiú · อ่านว่า ฉิว · ฝึกจากคำในบทเรียน
คำจากบทนี้ 球体
จำนวนขีด: 11 ขีด
โครงสร้าง: แบบซ้าย-ขวา — ภาคหยก 王(wáng / หวาง / ราชา) อยู่ซ้าย และ 求(qiú / ฉิว / ขอ) อยู่ขวาช่วยบอกเสียง
ลองทำ คัดอักษรแต่ละตัวลงกระดาษ 3 ครั้ง แล้วปิดกล่อง เขียนคำจากบทเรียนให้ครบจากความจำ เปิดกล่องอีกครั้งเพื่อตรวจตัวอักษรและจำนวนขีด

