《木兰诗》 หรือ 《木兰辞》 เป็นบทลำนำโบราณที่เล่าเรื่องมู่หลานออกรบแทนบิดา ไม่ใช่เพลงป๊อปสมัยใหม่ บทเรียนนี้พาอ่านเนื้อเรื่องตั้งแต่เสียงทอผ้า การเดินทาง สงคราม การกลับบ้าน ไปจนถึงอุปมากระต่ายคู่ พร้อมอธิบายภาษาจีนโบราณที่แปลตรงคำไม่ได้
อ่านจบแล้ว คุณจะมองเห็นโครงเรื่องทั้งหกช่วง อ่านคำสำคัญและคำหลายเสียงได้ถูก เข้าใจกลวิธี 互文 และแยกข้อเท็จจริงในต้นฉบับออกจากรายละเอียดที่เติมภายหลังในภาพยนตร์ เพลง หรือเรื่องเล่าสมัยใหม่
课前词语 (คำศัพท์ที่จำเป็นก่อนเรียน)
สี่คำนี้ช่วยให้เข้าใจประเภทงาน เหตุการณ์หลัก และวิธีอ่านถ้อยคำคู่ในบทประพันธ์ โดยยังไม่ซ้ำกับคำอธิบายเชิงลึกด้านล่าง
- 乐府 yuèfǔ
- อ่านว่า เยว่ฝู่ — ชื่อหน่วยงานและประเภทบทเพลงกวีนิพนธ์โบราณ — English: Music Bureau poetry
- 从军 cóngjūn
- อ่านว่า ฉงจวิน — เข้ารับราชการทหาร; ออกศึก — English: to join the army
- 代父从军 dài fù cóngjūn
- อ่านว่า ไต้ ฟู่ ฉงจวิน — ออกศึกแทนบิดา — English: to serve in the army in place of one’s father
- 互文 hùwén
- อ่านว่า ฮู่เหวิน — สำนวนคู่ที่ต้องรวมความหมายจากทั้งสองส่วน — English: interlocking expression
ระดับการเข้าถึงบทเรียน
ระดับการเข้าถึงบทเรียน Public อ่านได้โดยไม่เข้าสู่ระบบ
汉字练习 (ฝึกเขียนอักษรจีน)
เลือกอักษรสำคัญ 5 ตัวจากบทนี้ ดูลำดับขีด แล้วกดลองเขียนบนจอได้
ฝึกเขียนอักษร 兰
兰
อ่านว่า หลาน
ความหมาย: กล้วยไม้ (มักใช้ในคำประสม)
ตัวอย่างการใช้
木兰看到父亲的名字出现在军帖上。因为家里没有成年的哥哥,她决定代替父亲从军。她准备好马和装备,告别父母,前往遥远的战场。
อ่านว่า มู่หลาน ค่านเต้า ฟู่ชิน เตอะ หมิงจึ ชูเสี้ยน ไจ้ จวินเถี่ย ซร่าง อินเว่ย เจียหลี่ เหมยโหย่ว เฉริงเหนียน เตอะ เกอเกอ ทา เจวี๋ยติ้ง ไต้ที่ ฟู่ชิน ฉงจวิน ทา จรุ่นเป้ย ห่าว หม่า เหอ จรวงเป้ย เก้าเปี๋ย ฟู่หมู่ เฉียนหว่าง เหยาเหย่วน เตอะ จร้านฉร่าง
แปลไทย: มู่หลานเห็นชื่อบิดาปรากฏอยู่ในประกาศทหาร เพราะในบ้านไม่มีพี่ชายที่บรรลุนิติภาวะ เธอจึงตัดสินใจเข้ากองทัพแทนบิดา เธอเตรียมม้าและอุปกรณ์ ลาบิดามารดา แล้วมุ่งสู่สนามรบอันห่างไกล
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
ฝึกเขียนอักษร 文
文
อ่านว่า เหวิน
ความหมาย: แซ่เหวิน
ตัวอย่างการใช้
读互文时,要把前后两句合起来理解。
อ่านว่า ตู๋ ฮู่เหวิน สรือ เย่า ป่า เฉียนโฮ่ว เหลี่ยง จวี้ เหอฉี่ไล หลี่เจี่ย
แปลไทย: เวลาอ่านสำนวนแบบไขว้ความ ต้องนำสองประโยคหน้า–หลังมารวมกันทำความเข้าใจ
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
ฝึกเขียนอักษร 军
军
อ่านว่า จวิน
ความหมาย: ทหาร; กองทัพ; กองกำลังทหาร
ตัวอย่างการใช้
年轻时,他曾经离开故乡从军。
อ่านว่า เหนียนชิง สรือ ทา เฉิงจิง หลีไค กู้เซียง ฉงจวิน
แปลไทย: ตอนหนุ่ม เขาเคยจากบ้านเกิดไปเข้ารับราชการทหาร
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
ฝึกเขียนอักษร 女
女
อ่านว่า หนวี่
ความหมาย: ผู้หญิง และ
ตัวอย่างการใช้
多年以后,木兰立功归来,却没有接受官职。她只想回到故乡和家人团聚。换上旧日的衣服以后,她的战友才发现,多年来与他们同行的人原来是一位女子。
อ่านว่า ตัว เหนียน อี่โฮ่ว มู่หลาน ลี่กง กุยไหล เชวี่ย เหมยโหย่ว เจียโซร่ว กวานจรื๋อ ทา จรื่อ เสี่ยง หุยเต้า กู้เซียง เหอ เจียเหริน ถวนจวี้ ฮ่วน ซร่าง จิ้วรื่อ เตอะ อีฟุ อี่โฮ่ว ทา เตอะ จร้านโหย่ว ไฉ ฟาเสี้ยน ตัวเหนียน ไหล อวี่ ทาเมิ่น ถงสิง เตอะ เหริน หยวนไหล ซรื่อ อี๋ เว่ย หนวี่จื่อ
แปลไทย: หลายปีต่อมา มู่หลานสร้างผลงานและกลับมา แต่ไม่รับตำแหน่งขุนนาง เธอต้องการเพียงกลับบ้านเกิดและอยู่พร้อมหน้ากับครอบครัว หลังสวมเสื้อผ้าเดิมของวันวาน สหายร่วมรบจึงเพิ่งรู้ว่าคนที่เดินทางกับพวกเขามาหลายปีนั้นเป็นผู้หญิง
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
ฝึกเขียนอักษร 闻
闻
อ่านว่า เหวิน
ความหมาย: แซ่เหวิน
ตัวอย่างการใช้
东市买骏马,西市买鞍鞯,南市买辔头,北市买长鞭。旦辞爷娘去,暮宿黄河边。不闻爷娘唤女声,但闻黄河流水鸣溅溅。旦辞黄河去,暮至黑山头。不闻爷娘唤女声,但闻燕山胡骑鸣啾啾。
อ่านว่า ตง ซื่อ หม่าย จวิ้นหม่า ซี ซื่อ หม่าย อานเจียนหนาน ซื่อ หม่าย เพ่ยโถว เป่ย ซื่อ หม่าย ฉางเปียนตั้น ฉือ เหยเหนียง ชวี่ มู่ ซู่ หวงเหอ เปียนปู้ เหวิน เหยเหนียง ฮ่วน หนวี่ เซิง ตั้น เหวิน หวงเหอ หลิวสุ่ย หมิง เจียนเจียนตั้น ฉือ หวงเหอ ชวี่ มู่ จื้อ เฮยซาน โถวปู้ เหวิน เหยเหนียง ฮ่วน หนวี่ เซิง ตั้น เหวิน เยียนซาน หูจี้ หมิง จิวจิว
แปลไทย: นางจัดหาม้าดี อาน ผ้ารองอาน บังเหียน และแส้จากตลาดต่าง ๆ รุ่งเช้าลาบิดามารดา เย็นพักริมแม่น้ำเหลือง ไม่ได้ยินเสียงพ่อแม่เรียกหา ได้ยินเพียงสายน้ำไหล วันรุ่งขึ้นออกจากแม่น้ำเหลือง เย็นถึงบริเวณภูเขาดำ เสียงที่ได้ยินแทนเสียงครอบครัวคือเสียงม้าของกองกำลังชายแดน
กดปุ่ม ขีด เพื่อดูทีละลำดับ แล้วเลือก ลองเขียนบนจอ ได้
作品背景 (ที่มาและขอบเขตหลักฐาน)
การอ่านวรรณกรรมอย่างระมัดระวังต้องแยกสิ่งที่อยู่ในบทประพันธ์ออกจากข้อสันนิษฐานและรายละเอียดที่ปรากฏในงานดัดแปลงภายหลัง
เปิดดู: รู้จักสถานะของ《木兰诗》ก่อนอ่านเนื้อเรื่อง
《木兰诗》 เป็นอีกชื่อหนึ่งของ 《木兰辞》 โดยทั่วไปจัดเป็นบทเพลงพื้นบ้านสมัยราชวงศ์เหนือ และสืบทอดผ่าน 《乐府诗集》 ที่กัวเม่าเชี่ยน (郭茂倩) รวบรวมในสมัยซ่ง ต้นฉบับเป็นงานโบราณสาธารณสมบัติ แต่ฉบับแปลหรือคำอธิบายสมัยใหม่ของแต่ละเว็บไซต์ยังมีลิขสิทธิ์ของผู้เรียบเรียง
บทประพันธ์เรียกตัวเอกเพียงว่า 木兰 ไม่ได้บอกนามสกุล 花 ไม่ระบุปีเกิด เมืองเกิด หรือพิสูจน์ตัวตนทางประวัติศาสตร์อย่างแน่นอน ดังนั้นบทเรียนนี้จะไม่เติมข้อมูลเหล่านั้นเป็นข้อเท็จจริง
แหล่งตรวจสอบ: บทเรียนของ长春出版社 ระบุการจัดอยู่ใน 《乐府诗集》 หมวด 梁鼓角横吹曲 และ เอกสาร文化จากไปรษณีย์มาเก๊าเรื่อง《木兰辞》 สรุปแกนเรื่องการแทนบิดาออกศึก
故事结构 (โครงเรื่องหกช่วง)
บทกวีไม่ได้เล่าทุกปีของสงครามอย่างละเอียด แต่เลือกขยายช่วงตัดสินใจ ออกเดินทาง กลับบ้าน และการเปิดเผยตัวตน
เปิดดู: จับเส้นเรื่องก่อนอ่านภาษาจีนโบราณ
- 织布叹息 (ทอผ้าและถอนใจ): เสียงถอนใจแทนเสียงกระสวย เพราะมู่หลานเห็นประกาศเกณฑ์ทหารที่มีชื่อบิดา
- 代父从军 (ออกศึกแทนบิดา): บ้านไม่มีบุตรชายคนโตหรือพี่ชายที่โตพอ เธอจึงเตรียมม้าและอุปกรณ์เดินทาง
- 远行征战 (เดินทางไกลและออกรบ): บทกวีใช้เสียงแม่น้ำ ลมหนาว และเสียงยาม สร้างระยะห่างจากบ้าน ส่วนสงครามยาวนานถูกย่อเหลือไม่กี่บรรทัด
- 建功辞官 (สร้างผลงานและปฏิเสธตำแหน่ง): หลังกลับจากศึก มู่หลานไม่รับตำแหน่งขุนนาง แต่ขอกลับบ้าน
- 还乡换装 (คืนถิ่นและกลับสู่ชีวิตเดิม): ครอบครัวออกมาต้อนรับ เธอเปลี่ยนเสื้อผ้าและพบสหายร่วมรบอีกครั้ง
- 双兔比喻 (อุปมากระต่ายคู่): ตอนจบตั้งคำถามว่า เมื่อกระต่ายสองตัววิ่งเคียงกัน ใครจะแยกเพศได้ง่าย ๆ เป็นการปิดเรื่องด้วยภาพเปรียบคมคาย
原文精读 (อ่านต้นฉบับพร้อมพินอิน คำอ่าน และคำแปลใหม่)
แบ่งต้นฉบับเป็นห้าช่วงตามการดำเนินเรื่อง แต่ละช่วงเรียง จีน → พินอิน → อ่านว่า → แปลไทย → English เพื่อให้เทียบเสียงและความหมายได้ง่าย
เปิดดู: ช่วงที่ 1 — เสียงถอนใจและประกาศเกณฑ์ทหาร
唧唧复唧唧,木兰当户织。
不闻机杼声,惟闻女叹息。
问女何所思,问女何所忆。
女亦无所思,女亦无所忆。
昨夜见军帖,可汗大点兵。
军书十二卷,卷卷有爷名。
阿爷无大儿,木兰无长兄。
愿为市鞍马,从此替爷征。
อ่านว่า จีจี ฟู่ จีจี มู่หลาน ตาง ฮู่ จือ
ปู้ เหวิน จีจู้ เซิง เหวย เหวิน หนวี่ ทั่นซี
เวิ่น หนวี่ เหอ สั่ว ซือ เวิ่น หนวี่ เหอ สั่ว อี้
หนวี่ อี้ อู๋ สั่ว ซือ หนวี่ อี้ อู๋ สั่ว อี้
จั๋วเย่ เจี้ยน จวินเถี่ย เค่อหาน ต้า เตี่ยน ปิง
จวินซู สือเอ้อร์ เจวี้ยน เจวี้ยนเจวี้ยน โหย่ว เหย หมิง
อาเหย อู๋ ต้า เอ๋อร์ มู่หลาน อู๋ จ่างซยง
เยวี่ยน เว่ย ซื่อ อานหม่า ฉงฉื่อ ที่ เหย เจิง
แปลไทย: เสียงทอดถอนดังซ้ำ ๆ มู่หลานนั่งทอผ้าหันสู่ประตู แต่ไม่ได้ยินเสียงกี่หรือกระสวย ได้ยินเพียงเสียงนางถอนใจ เมื่อถูกถามว่าคิดหรือกังวลสิ่งใด นางตอบว่าเมื่อคืนเห็นประกาศเกณฑ์ทหาร ข่านกำลังระดมพล และในม้วนรายชื่อมีชื่อบิดาทุกม้วน บิดาไม่มีบุตรชายคนโต มู่หลานไม่มีพี่ชาย นางจึงตั้งใจซื้ออานกับม้าและออกศึกแทนบิดา
English: Mulan sighs at the loom after seeing a military summons bearing her father’s name. With no grown elder son or brother to answer the call, she decides to equip herself and serve in her father’s place.
เปิดดู: ช่วงที่ 2 — เตรียมม้าและออกจากบ้าน
东市买骏马,西市买鞍鞯,
南市买辔头,北市买长鞭。
旦辞爷娘去,暮宿黄河边。
不闻爷娘唤女声,但闻黄河流水鸣溅溅。
旦辞黄河去,暮至黑山头。
不闻爷娘唤女声,但闻燕山胡骑鸣啾啾。
อ่านว่า ตง ซื่อ หม่าย จวิ้นหม่า ซี ซื่อ หม่าย อานเจียน
หนาน ซื่อ หม่าย เพ่ยโถว เป่ย ซื่อ หม่าย ฉางเปียน
ตั้น ฉือ เหยเหนียง ชวี่ มู่ ซู่ หวงเหอ เปียน
ปู้ เหวิน เหยเหนียง ฮ่วน หนวี่ เซิง ตั้น เหวิน หวงเหอ หลิวสุ่ย หมิง เจียนเจียน
ตั้น ฉือ หวงเหอ ชวี่ มู่ จื้อ เฮยซาน โถว
ปู้ เหวิน เหยเหนียง ฮ่วน หนวี่ เซิง ตั้น เหวิน เยียนซาน หูจี้ หมิง จิวจิว
แปลไทย: นางจัดหาม้าดี อาน ผ้ารองอาน บังเหียน และแส้จากตลาดต่าง ๆ รุ่งเช้าลาบิดามารดา เย็นพักริมแม่น้ำเหลือง ไม่ได้ยินเสียงพ่อแม่เรียกหา ได้ยินเพียงสายน้ำไหล วันรุ่งขึ้นออกจากแม่น้ำเหลือง เย็นถึงบริเวณภูเขาดำ เสียงที่ได้ยินแทนเสียงครอบครัวคือเสียงม้าของกองกำลังชายแดน
English: After gathering a horse and riding equipment, Mulan leaves her parents. The poem marks her growing distance from home through the sounds of the Yellow River and frontier horses.
ภาพเสียง: การซ้ำ 不闻……但闻…… “ไม่ได้ยิน…ได้ยินเพียง…” เปลี่ยนโลกของมู่หลานจากบ้านและครอบครัวไปสู่ภูมิประเทศชายแดนทีละขั้น
เปิดดู: ช่วงที่ 3 — สงคราม การตอบแทน และคำขอกลับบ้าน
万里赴戎机,关山度若飞。
朔气传金柝,寒光照铁衣。
将军百战死,壮士十年归。
归来见天子,天子坐明堂。
策勋十二转,赏赐百千强。
可汗问所欲,木兰不用尚书郎。
愿驰千里足,送儿还故乡。
อ่านว่า ว่าน หลี่ ฟู่ หรงจี กวานซาน ตู้ รั่ว เฟย
ซั่วชี่ ฉวน จินทว่อ หานกวาง เจ้า เถี่ยอี
เจียงจวิน ไป่ จ้าน สื่อ จ้วงซื่อ สือ เหนียน กุย
กุยไหล เจี้ยน เทียนจื่อ เทียนจื่อ จั้ว หมิงถาง
เช่อซวิน สือเอ้อร์ จ่วน ส่างซื่อ ไป่ เชียน เฉียง
เค่อหาน เวิ่น สั่ว อวี้ มู่หลาน ปู๋ ย่ง ซ่างซูหลาง
เยวี่ยน ฉือ เชียนหลี่ จู๋ ซ่ง เอ๋อร์ หวน กู้เซียง
แปลไทย: นางเดินทางหมื่นลี้สู่ภารกิจสงคราม ผ่านด่านและภูเขารวดเร็วดุจบิน ลมหนาวเหนือพัดพาเสียงไม้เคาะยาม แสงเย็นส่องเสื้อเกราะ หลายศึกกินเวลายาวนาน มีทั้งผู้เสียชีวิตและผู้กลับมา เมื่อเข้าเฝ้า ผู้ปกครองบันทึกความชอบและมอบรางวัลจำนวนมาก แต่มู่หลานไม่ขอรับตำแหน่งขุนนาง ขอเพียงม้าฝีเท้าดีส่งนางกลับบ้านเกิด
English: The poem compresses years of frontier warfare into a few stark images. After receiving high honors, Mulan declines office and asks only for swift passage home.
เปิดดู: ช่วงที่ 4 — ครอบครัวต้อนรับและสหายร่วมรบประหลาดใจ
爷娘闻女来,出郭相扶将。
阿姊闻妹来,当户理红妆。
小弟闻姊来,磨刀霍霍向猪羊。
开我东阁门,坐我西阁床。
脱我战时袍,着我旧时裳。
当窗理云鬓,对镜帖花黄。
出门看火伴,火伴皆惊忙。
同行十二年,不知木兰是女郎!
อ่านว่า เหยเหนียง เหวิน หนวี่ ไหล ชู กัว เซียง ฝูเจียง
อาจื่อ เหวิน เม่ย ไหล ตาง ฮู่ หลี่ หงจวง
เสี่ยวตี้ เหวิน จื่อ ไหล หมอ เตา ฮั่วฮั่ว เซี่ยง จู หยาง
ไค หว่อ ตงเก๋อ เหมิน จั้ว หว่อ ซีเก๋อ ฉวง
ทัว หว่อ จ้านสือ ผาว จั๋ว หว่อ จิ้วสือ ฉาง
ตาง ชวง หลี่ อวิ๋นปิ้น ตุ้ย จิ้ง เทีย ฮวาหวง
ชูเหมิน ค่าน หั่วปั้น หั่วปั้น เจีย จิงหมาง
ถงสิง สือเอ้อร์ เหนียน ปู้ จือ มู่หลาน ซื่อ หนวี่หลาง
แปลไทย: เมื่อรู้ว่าบุตรสาวกลับมา บิดามารดาประคองกันออกนอกเมือง พี่สาวแต่งกายต้อนรับ น้องชายเตรียมหมูและแกะ มู่หลานเปิดห้องเดิม นั่งบนเตียงเดิม ถอดชุดยามศึก สวมเสื้อผ้าเดิม จัดผมและแต่งหน้าตามธรรมเนียม เมื่อออกไปพบสหายร่วมรบ ทุกคนตกใจ เพราะเดินทางร่วมกันมาหลายปีโดยไม่รู้ว่ามู่หลานเป็นหญิง
English: Mulan’s family welcomes her home. After changing from her war robe into her former clothes, she meets her comrades, who are astonished that they had traveled beside her for years without knowing she was a woman.
เปิดดู: ช่วงที่ 5 — อุปมากระต่ายคู่ปิดเรื่อง
雄兔脚扑朔,雌兔眼迷离;
双兔傍地走,安能辨我是雄雌?
อ่านว่า สยงทู่ เจี่ยว พูซั่ว ฉือทู่ เหยี่ยน หมีหลี
ซวง ทู่ ป้าง ตี้ โจ่ว อาน เหนิง เปี้ยน หว่อ ซื่อ สยงฉือ
แปลไทย: กระต่ายตัวผู้ยกเท้าเคลื่อนไหว ตัวเมียหรี่ตา แต่เมื่อกระต่ายสองตัววิ่งเคียงพื้นไปด้วยกัน จะรู้ได้อย่างไรว่าตัวใดผู้หรือตัวใดเมีย
English: A male rabbit may move its feet and a female rabbit may narrow its eyes, but when the two run side by side, how can one easily tell which is male and which is female?
ใจความ: ตอนจบไม่ได้เป็นคู่มือจำแนกสัตว์ แต่เป็นอุปมาที่ย้อนกลับไปยังความประหลาดใจของสหายร่วมรบ เมื่อทำภารกิจเคียงข้างกัน ความสามารถและการกระทำสำคัญกว่าการตัดสินจากรูปลักษณ์อย่างง่าย
คำที่เกิดจากบทนี้: 扑朔迷离 (pūshuò-mílí, พูซั่ว-หมีหลี) ปัจจุบันใช้ว่า “ซับซ้อนคลุมเครือ ยากจะแยกแยะความจริง” — English: complicated and difficult to unravel.
互文修辞 (การอ่านสำนวนแบบไขว้ความ)
互文 คือการกระจายความหมายไว้ในวลีคู่ ผู้อ่านต้องนำทั้งสองส่วนมารวมกัน หากแปลแยกคำแข็ง ๆ อาจได้ความหมายผิดหรือขัดกัน
เปิดดู: วิเคราะห์สี่คู่ประโยคที่ห้ามแปลแยกส่วน
| ข้อความ | อย่าเข้าใจว่า | ความหมายรวม |
|---|---|---|
| 东市买骏马,西市买鞍鞯,南市买辔头,北市买长鞭 | ต้องซื้อของแต่ละชิ้นจากตลาดตามทิศนั้นจริงทุกแห่ง | เดินทางจัดหาอุปกรณ์ม้าให้ครบจากตลาดต่าง ๆ |
| 将军百战死,壮士十年归 | แม่ทัพทุกคนตาย แต่ทหารกล้าทุกคนกลับบ้าน | แม่ทัพและทหารผ่านศึกยาวนาน บางคนตาย บางคนได้กลับ |
| 开我东阁门,坐我西阁床 | เปิดเฉพาะห้องตะวันออก แต่นั่งเฉพาะห้องตะวันตก | กลับไปเปิดห้องเดิมและนั่งในพื้นที่คุ้นเคยของบ้าน |
| 当窗理云鬓,对镜帖花黄 | จัดผมเฉพาะที่หน้าต่าง และแต่งหน้าเฉพาะหน้ากระจกเป็นคนละเหตุการณ์ | นั่งใกล้หน้าต่างและกระจกเพื่อจัดผมแต่งหน้า |
读互文时,要把前后两句合起来理解。
อ่านว่า ตู๋ ฮู่เหวิน สรือ เย่า ป่า เฉียนโฮ่ว เหลี่ยง จวี้ เหอฉี่ไล หลี่เจี่ย
แปลไทย: เวลาอ่านสำนวนแบบไขว้ความ ต้องนำสองประโยคหน้า–หลังมารวมกันทำความเข้าใจ
English: When reading an interlocking expression, interpret the two paired lines together.
古今词义 (10 คำสำคัญจากเรื่องและคำใช้ต่อยอด)
คำบางคำเป็นภาษาจีนโบราณ บางคำยังใช้ในภาษาปัจจุบัน ตัวอย่างด้านล่างแต่งใหม่เพื่อให้ผู้เรียนเห็นว่าคำใดนำไปใช้ต่อได้และคำใดควรรู้เพื่ออ่านวรรณกรรม
เปิดดู: เรียนคำศัพท์หลักพร้อมตัวอย่างใหม่ครบห้าลำดับ
01
乐府
อ่านว่า เยว่ฝู่
แปลไทย: สำนักดนตรีหลวง; บทกวีประเภทเยว่ฝู่
English: Music Bureau; Music Bureau poetry
ตัวอย่างประโยค
老师先介绍乐府,再带我们读古代民歌。
อ่านว่า เหล่าซรือ เซียน เจี้ยเซ่า เยว่ฝู่ ไจ้ ไต้ หว่อเมิน ตู๋ กู่ไต้ หมินเกอ
แปลไทย: คุณครูแนะนำเยว่ฝู่ก่อน แล้วจึงพาพวกเราอ่านเพลงพื้นบ้านโบราณ
English: The teacher introduced Music Bureau poetry before guiding us through ancient folk songs.
02
军帖
อ่านว่า จวินเถี่ย
แปลไทย: ประกาศหรือเอกสารเรียกกำลังทหารในบริบทโบราณ
English: military summons; military notice
ตัวอย่างประโยค
故事里的军帖上写着应征者的名字。
อ่านว่า กู้ซื่อ หลี่ เตอะ จวินเถี่ย ซร่าง เสี่ยเจรอะ อิ้งเจริงเจร่อ เตอะ หมิงจึ
แปลไทย: ในเรื่องนั้น บนประกาศทหารมีชื่อของผู้ถูกเรียกระดมพล
English: In the story, the military summons lists the conscript’s name.
03
可汗
อ่านว่า เค่อหาน
แปลไทย: ข่าน; ตำแหน่งผู้นำของชนกลุ่มต่าง ๆ ในยูเรเชีย
English: khan; a ruler’s title
ตัวอย่างประโยค
这位可汗召集各部首领商议。
อ่านว่า เจร้อ เว่ย เค่อหาน เจาจี๋ เก้อ ปู้ โสร่วหลิ่ง ซรางอี้
แปลไทย: ข่านผู้นี้เรียกผู้นำแต่ละเผ่ามาหารือ
English: This khan summoned the leaders of the tribes for discussion.
04
从军
อ่านว่า ฉงจวิน
แปลไทย: เข้ารับราชการทหาร; ออกศึก
English: to join the army; to serve in the military
ตัวอย่างประโยค
年轻时,他曾经离开故乡从军。
อ่านว่า เหนียนชิง สรือ ทา เฉิงจิง หลีไค กู้เซียง ฉงจวิน
แปลไทย: ตอนหนุ่ม เขาเคยจากบ้านเกิดไปเข้ารับราชการทหาร
English: When he was young, he left his hometown to serve in the military.
05
代替
อ่านว่า ไต้ที่
แปลไทย: แทนที่; ทำแทน
English: to replace; to act in place of
ตัวอย่างประโยค
李明生病了,王强代替他参加比赛。
อ่านว่า หลี่ หมิง เซริงปิ้ง เลอ หวัง เฉียง ไต้ที่ ทา ชานเจีย ปี่ไส้
แปลไทย: หลี่หมิงป่วย หวังเฉียงจึงเข้าร่วมการแข่งขันแทนเขา
English: Li Ming became ill, so Wang Qiang entered the competition in his place.
06
凯旋
อ่านว่า ข่ายเสวียน
แปลไทย: กลับมาพร้อมชัยชนะ
English: to return in triumph
ตัวอย่างประโยค
队伍凯旋以后,市民在广场欢迎他们。
อ่านว่า ตุ้ยอุ ข่ายเสวียน อี่โฮ่ว ซรื่อหมิน ไจ้ กว่างฉร่าง ฮวานอิ๋ง ทาเมิ่น
แปลไทย: หลังคณะกลับมาพร้อมชัยชนะ ชาวเมืองก็ต้อนรับพวกเขาที่จัตุรัส
English: After the team returned in triumph, the townspeople welcomed them in the square.
07
故乡
อ่านว่า กู้เซียง
แปลไทย: บ้านเกิด; ถิ่นกำเนิด
English: hometown; native place
ตัวอย่างประโยค
离开故乡多年,他仍然记得河边的小路。
อ่านว่า หลีไค กู้เซียง ตัว เหนียน ทา เหริงหราน จี้เตอะ เหอเปียน เตอะ เสี่ยวลู่
แปลไทย: แม้จากบ้านเกิดมาหลายปี เขายังจำทางเล็กริมแม่น้ำได้
English: Although he had left his hometown years ago, he still remembered the riverside path.
08
同行
อ่านว่า ถงสิง
แปลไทย: เดินทางร่วมกัน; ร่วมทาง
English: to travel together; to accompany
ตัวอย่างประโยค
我们同行了三天,途中互相照顾。
อ่านว่า หว่อเมิน ถงสิง เลอ ซาน เทียน ถูจง ฮู่เซียง เจ้า กู้
แปลไทย: พวกเราเดินทางด้วยกันสามวัน และดูแลกันระหว่างทาง
English: We traveled together for three days and looked after one another on the way.
คำหลายเสียง: 同行 อ่าน tóngxíng เมื่อหมายถึงร่วมทาง แต่ tóngháng เมื่อหมายถึงคนในวิชาชีพหรือวงการเดียวกัน
09
辨别
อ่านว่า เปี้ยนเปี๋ย
แปลไทย: แยกแยะ; จำแนก
English: to distinguish; to differentiate
ตัวอย่างประโยค
请仔细辨别这两个字的声调。
อ่านว่า ฉิ่ง จื่อซี่ เปี้ยนเปี๋ย เจร้อ เหลี่ยง เกอะ จื้อ เตอะ เซริงเตี้ยว
แปลไทย: กรุณาแยกแยะวรรณยุกต์ของอักษรสองตัวนี้อย่างละเอียด
English: Please distinguish the tones of these two characters carefully.
10
互文
อ่านว่า ฮู่เหวิน
แปลไทย: กลวิธีไขว้ความ ต้องรวมความหมายของวลีคู่
English: interlocking expression; intertextual parallelism
ตัวอย่างประโยค
理解互文以后,这两句诗就不再矛盾。
อ่านว่า หลี่เจี่ย ฮู่เหวิน อี่โฮ่ว เจร้อ เหลี่ยง จวี้ ซรือ จิ้ว ปู๋ ไจ้ เหมาตุ้น
แปลไทย: หลังเข้าใจกลวิธีไขว้ความแล้ว บทกวีสองบรรทัดนี้ก็ไม่ขัดแย้งกันอีก
English: Once the interlocking expression is understood, the two lines no longer seem contradictory.
现代复述 (เล่าเรื่องด้วยภาษาจีนปัจจุบัน)
ย่อหน้าต่อไปแต่งใหม่ด้วยภาษาจีนปัจจุบัน เพื่อให้ผู้เรียนเห็นวิธีเปลี่ยนถ้อยคำโบราณเป็นการเล่าเรื่องที่ชัดโดยไม่เปลี่ยนแกนหลัก
เปิดดู: อ่านเรื่องย่อสมัยใหม่พร้อมวิเคราะห์คำเชื่อม
木兰看到父亲的名字出现在军帖上。因为家里没有成年的哥哥,她决定代替父亲从军。她准备好马和装备,告别父母,前往遥远的战场。
อ่านว่า มู่หลาน ค่านเต้า ฟู่ชิน เตอะ หมิงจึ ชูเสี้ยน ไจ้ จวินเถี่ย ซร่าง อินเว่ย เจียหลี่ เหมยโหย่ว เฉริงเหนียน เตอะ เกอเกอ ทา เจวี๋ยติ้ง ไต้ที่ ฟู่ชิน ฉงจวิน ทา จรุ่นเป้ย ห่าว หม่า เหอ จรวงเป้ย เก้าเปี๋ย ฟู่หมู่ เฉียนหว่าง เหยาเหย่วน เตอะ จร้านฉร่าง
แปลไทย: มู่หลานเห็นชื่อบิดาปรากฏอยู่ในประกาศทหาร เพราะในบ้านไม่มีพี่ชายที่บรรลุนิติภาวะ เธอจึงตัดสินใจเข้ากองทัพแทนบิดา เธอเตรียมม้าและอุปกรณ์ ลาบิดามารดา แล้วมุ่งสู่สนามรบอันห่างไกล
English: Mulan sees her father’s name on the military summons. With no adult elder brother at home, she decides to serve in her father’s place, equips herself, says goodbye to her parents, and travels to the distant battlefield.
多年以后,木兰立功归来,却没有接受官职。她只想回到故乡和家人团聚。换上旧日的衣服以后,她的战友才发现,多年来与他们同行的人原来是一位女子。
อ่านว่า ตัว เหนียน อี่โฮ่ว มู่หลาน ลี่กง กุยไหล เชวี่ย เหมยโหย่ว เจียโซร่ว กวานจรื๋อ ทา จรื่อ เสี่ยง หุยเต้า กู้เซียง เหอ เจียเหริน ถวนจวี้ ฮ่วน ซร่าง จิ้วรื่อ เตอะ อีฟุ อี่โฮ่ว ทา เตอะ จร้านโหย่ว ไฉ ฟาเสี้ยน ตัวเหนียน ไหล อวี่ ทาเมิ่น ถงสิง เตอะ เหริน หยวนไหล ซรื่อ อี๋ เว่ย หนวี่จื่อ
แปลไทย: หลายปีต่อมา มู่หลานสร้างผลงานและกลับมา แต่ไม่รับตำแหน่งขุนนาง เธอต้องการเพียงกลับบ้านเกิดและอยู่พร้อมหน้ากับครอบครัว หลังสวมเสื้อผ้าเดิมของวันวาน สหายร่วมรบจึงเพิ่งรู้ว่าคนที่เดินทางกับพวกเขามาหลายปีนั้นเป็นผู้หญิง
English: Years later, Mulan returns with distinction but declines an official post. She wants only to reunite with her family. After putting on her former clothes, her comrades finally learn that the person who traveled with them for years was a woman.
- 因为……,所以…… — ในย่อหน้าแรกละ 所以 ได้ เพราะความสัมพันธ์เหตุ–ผลชัดแล้ว
- 却 — เชื่อมผลที่สวนความคาดหมาย: มีความชอบ แต่กลับไม่รับตำแหน่ง
- 才 — เน้นว่าเพิ่งรู้เอาตอนนั้น หลังเวลาผ่านไปนาน
- 原来 — เปิดเผยข้อมูลที่ผู้พูดเพิ่งเข้าใจว่า “ที่แท้…”
练习 (แบบฝึกหัด)
ลองตอบจากตัวบทและหลักภาษา ไม่ใช้ความจำจากภาพยนตร์หรือเพลงดัดแปลง แล้วจึงเปิดดูแนวคำตอบ
- เหตุใดมู่หลานจึงตัดสินใจ 代父从军 ตามข้อความในบทกวี?
- 可汗 อ่านพินอินอย่างไร และหมายถึงอะไร?
- เหตุใด 将军百战死,壮士十年归 จึงไม่ควรแปลว่าแม่ทัพทุกคนตายแต่ทหารทุกคนกลับ?
- 同行 ในบทกวีอ่าน tóngxíng หรือ tóngháng เพราะเหตุใด?
- ต้นฉบับกล่าวหรือไม่ว่าสหายร่วมรบเกี้ยวพาราสีมู่หลานหลังกลับบ้าน?
- เขียนสรุปเรื่องเป็นภาษาจีน 3 ประโยค โดยใช้ 因为、却、才 อย่างละหนึ่งครั้ง
เปิดดู: ตรวจคำตอบและเหตุผลจากตัวบท
- เพราะประกาศทหารมีชื่อบิดา และครอบครัวไม่มีบุตรชายคนโตหรือพี่ชายที่โตพอจะไปแทน จึงตัดสินใจเตรียมม้าและอุปกรณ์ออกศึก
- 可汗 อ่าน kèhán (เค่อหาน) หมายถึง “ข่าน” หรือตำแหน่งผู้นำ
- เพราะเป็น 互文 ต้องรวมความหมายของวลีคู่: แม่ทัพและทหารผ่านศึกยาวนาน บางคนเสียชีวิตและบางคนได้กลับ
- อ่าน tóngxíng เพราะหมายถึง “เดินทางร่วมกัน” ส่วน tóngháng หมายถึงคนในสายงานเดียวกัน
- ไม่กล่าว ต้นฉบับบอกเพียงว่าสหายตกใจเมื่อรู้ว่ามู่หลานเป็นหญิง ไม่มีตอนเกี้ยวพาราสี
- ตัวอย่าง: 因为父亲被征召,木兰决定替他从军。她立功归来,却没有接受官职。回到家换回旧衣以后,战友才知道她是女子。
Yīnwèi fùqin bèi zhēngzhào, Mùlán juédìng tì tā cóngjūn. Tā lìgōng guīlái, què méiyǒu jiēshòu guānzhí. Huídào jiā huàn huí jiù yī yǐhòu, zhànyǒu cái zhīdào tā shì nǚzǐ.
อ่านว่า อินเว่ย ฟู่ชิน เป้ย เจิงเจ้า มู่หลาน เจวี๋ยติ้ง ที่ ทา ฉงจวิน ทา ลี่กง กุยไหล เชวี่ย เหมยโหย่ว เจียโซร่ว กวานจรื๋อ หุยเต้า เจีย ฮ่วน หุย จิ้ว อี อี่โฮ่ว จร้านโหย่ว ไฉ จือเต้า ทา ซรื่อ หนวี่จื่อ
แปลไทย: เพราะบิดาถูกเรียกระดมพล มู่หลานจึงตัดสินใจไปเป็นทหารแทน เธอกลับมาพร้อมผลงาน แต่ไม่รับตำแหน่ง หลังกลับบ้านและเปลี่ยนเป็นเสื้อผ้าเดิม สหายร่วมรบจึงรู้ว่าเธอเป็นหญิง
English: Because her father was conscripted, Mulan decided to serve in his place. She returned with distinction but declined office. Only after she returned home and changed into her former clothes did her comrades learn that she was a woman.
小结 สรุปจำง่าย
(xiǎojié / เสี่ยวเจี๋ย / สรุปสั้น)
- 乐府 (yuèfǔ / เยวี่ยฝู่ / บทกวีประเภทเยว่ฝู่) ประเภทของบทลำนำนี้
- 军帖 (jūntiě / จวินเถี่ย / ประกาศเรียกกำลังทหาร) คำโบราณ จุดเริ่มของเรื่อง
- 可汗 (kèhán / เค่อหาน / ข่าน) อ่านเสียงพิเศษ ไม่อ่านตามตัวอักษร
- 从军 (cóngjūn / ฉงจวิน / เข้าเป็นทหาร ออกศึก) ใช้ในวลีไปเป็นทหารแทนบิดา
- 代替 (dàitì / ไต้ที่ / แทนที่ ทำแทน) ยังใช้ทั่วไปในภาษาปัจจุบัน
- 凯旋 (kǎixuán / ไข่เสวียน / กลับมาพร้อมชัยชนะ) ใช้กับกองทัพหรือทีม
- 故乡 (gùxiāng / กู้เซียง / บ้านเกิด) ตัวเอกขอกลับบ้านแทนรับตำแหน่ง
- 同行 (tóngxíng / ถงสิง / เดินทางร่วมกัน) คำหลายเสียง ดูกฎด้านล่าง
- 辨别 (biànbié / เปี้ยนเปี๋ย / แยกแยะ) โยงกับอุปมากระต่ายคู่ท้ายเรื่อง
- 互文 (hùwén / ฮู่เหวิน / กลวิธีไขว้ความ) ต้องรวมความหมายของวลีคู่
คำหลายเสียง: 同行 อ่าน tóngxíng = ร่วมทาง · อ่าน tóngháng = คนในวงการเดียวกัน

