เส้นทางไวยากรณ์จีน · ตอนที่ 52 句子成分 (jùzi chéngfèn / จวี้จึ เฉริงเฟิ่น / ส่วนประกอบของประโยค) ผังประโยคบนโต๊ะน้ำชา
หลายคนรู้ความหมายทุกคำในประโยคจีน แต่ยังแปลไม่ออก หรือเรียงประโยคเองไม่ได้
สาเหตุคือยังไม่รู้ว่าแต่ละคำทำหน้าที่อะไรในประโยค
ภาษาจีนแบ่งหน้าที่ของคำในประโยคเป็น 6 ส่วน สามส่วนแรกเป็นแกนของประโยค คือ
- 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน)
- 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง)
- 宾语 (bīnyǔ / ปินอวี่ / กรรม)
อีกสามส่วนช่วยเติมรายละเอียด คือ
- 定语 (dìngyǔ / ติ้งอวี่ / คำขยายนาม)
- 状语 (zhuàngyǔ / จรว้างอวี่ / คำขยายกริยา)
- 补语 (bǔyǔ / ปู่อวี่ / ส่วนเสริมกริยา)
ในตอนนี้ คุณปู่เฉินใช้น้ำชาวาดผังประโยคบนโต๊ะ ให้อานนท์เห็นว่าแต่ละส่วนอยู่ตรงไหน
เรียนจบแล้วคุณจะ:
- หาประธาน ภาคแสดง และกรรม ของประโยคจีนได้
- บอกได้ว่าคำขยายนาม คำขยายกริยา และส่วนเสริมกริยา อยู่ตรงไหนของประโยค
- วางคำบอกเวลาและสถานที่ไว้หน้ากริยาได้ถูก ไม่วางท้ายประโยคแบบภาษาไทย
预备词汇 (คำศัพท์ภาษาจีนที่จำเป็นต้องรู้ก่อนเข้าบทเรียน)
(yùbèi cíhuì / อวี้เป้ย ฉือฮุ่ย / คำศัพท์ก่อนเรียน)
句子 (jùzi / จวี้จึ) ประโยค (sentence)
成分 (chéngfèn / เฉริงเฟิ่น) ส่วนประกอบ; หน้าที่ในประโยค (component)
主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่) ประธาน (subject)
谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่) ภาคแสดง (predicate)
宾语 (bīnyǔ / ปินอวี่) กรรม (object)
ระดับการเข้าถึงบทเรียน
ระดับการเข้าถึงบทเรียน Public อ่านได้โดยไม่เข้าสู่ระบบ
故事背景 (เรื่องในตอนนี้)
(gùshi bèijǐng / กู้ซรึ เป้ยจิ่ง / เรื่องเบื้องหลัง)
- สถานที่: ร้านน้ำชาของคุณปู่เฉินข้าง 武侯祠 (Wǔhóucí / อู่โหวฉือ / ศาลขงเบ้ง) เมืองเฉิงตู บ่ายวันอาทิตย์
- ใครคุยกับใคร: คุณปู่เฉิน (陈爷爷 Chén yéye / เฉริน เหยเย / คุณปู่เฉิน) กับอานนท์ (小安 Xiǎo Ān / เสี่ยว อาน / อานนท์)
- เกิดอะไรขึ้น: อานนท์รู้จักทุกคำในประโยคยาว แต่อ่านไม่เข้าใจ คุณปู่จึงจุ่มนิ้วในน้ำชาแล้ววาดผังประโยคบนโต๊ะ
- ให้ฟังอะไร: สังเกตว่าคุณปู่ให้หาส่วนไหนของประโยคก่อน
情景对话 (บทสนทนา)
(qíngjǐng duìhuà / ฉิงจิ่ง ตุ้ยฮว่า / บทสนทนาตามสถานการณ์)
อ่านทีละประโยค ฟังเสียงถ้ามี แล้วพูดตามให้ครบทุกบรรทัด บรรทัดในวงเล็บคือคำศัพท์จากประโยคนั้น
小安 (อานนท์)
爷爷,这个句子里的每个字我都认识,可是我还是看不懂。
อ่านว่า: เหยเย เจร้อเกอะ จวี้จึ ลิ เตอะ เหม่ย เกอะ จื้อ หว่อ โตว เริ่นซรึ เข่อซรื่อ หว่อ ไหซรึ ค่าน ปุ ต่ง
แปล: คุณปู่ครับ ทุกตัวในประโยคนี้ผมรู้จักหมด แต่ผมก็ยังอ่านไม่เข้าใจ
(句子 = ประโยค, 每个字 = ทุกตัวอักษร, 看不懂 = อ่านไม่เข้าใจ)
English: Grandpa, I know every character in this sentence, but I still can't understand it.
陈爷爷 (คุณปู่เฉิน)
别急。我用茶水在桌子上画给你看。先找谓语,它是句子的中心。
อ่านว่า: เปี๋ย จี๋ หว่อ ย่ง ฉราสรุ่ย ไจ้ จรัวจึ ซรั่ง ฮว่า เก่ย หนี่ ค่าน เซียน เจร่า เว่ยอวี่ ทา ซรื่อ จวี้จึ เตอะ จรงซิน
แปล: อย่าเพิ่งรีบ ปู่จะใช้น้ำชาวาดบนโต๊ะให้ดู หาภาคแสดงก่อน มันคือแกนกลางของประโยค
(别急 = อย่าเพิ่งรีบ, 茶水 = น้ำชา, 画给你看 = วาดให้ดู, 谓语 = ภาคแสดง, 中心 = แกนกลาง)
English: Don't rush. I'll draw it on the table with tea for you. First find the predicate; it is the center of the sentence.
小安 (อานนท์)
谓语就是动词吗?
อ่านว่า: เว่ยอวี่ จิ้ว ซรื่อ ต้งฉือ มะ
แปล: ภาคแสดงก็คือคำกริยาใช่ไหมครับ
(就是 = ก็คือ, 动词 = คำกริยา)
English: Is the predicate just the verb?
陈爷爷 (คุณปู่เฉิน)
常常是动词,也可以是形容词。找到谓语以后,问谁做,就找到主语;问做什么,就找到宾语。
อ่านว่า: ฉรางฉราง ซรื่อ ต้งฉือ เหย่ เข่ออี่ ซรื่อ สิงหรงฉือ เจร่าต้าว เว่ยอวี่ อี่โฮ่ว เวิ่น เสรย จั้ว จิ้ว เจร่าต้าว จรู่อวี่ เวิ่น จั้ว เสรินเมอะ จิ้ว เจร่าต้าว ปินอวี่
แปล: ส่วนใหญ่เป็นคำกริยา แต่เป็นคำคุณศัพท์ก็ได้ พอหาภาคแสดงเจอแล้ว ถามว่าใครทำ ก็จะเจอประธาน ถามว่าทำอะไร ก็จะเจอกรรม
(形容词 = คำคุณศัพท์, 找到 = หาเจอ, 主语 = ประธาน, 宾语 = กรรม)
English: Usually it's a verb, but it can also be an adjective. Once you find the predicate, ask who does it to find the subject, and ask what is done to find the object.
小安 (อานนท์)
那剩下的词呢?
อ่านว่า: น่า เซริ่งเซี่ย เตอะ ฉือ เนอะ
แปล: แล้วคำที่เหลือล่ะครับ
(剩下的 = ที่เหลือ, 词 = คำ)
English: And what about the remaining words?
陈爷爷 (คุณปู่เฉิน)
剩下的成分看位置:名词前面是定语,动词前面是状语,动词后面说明结果、程度的是补语。
อ่านว่า: เซริ่งเซี่ย เตอะ เฉริงเฟิ่น ค่าน เว่ยจรื้อ หมิงฉือ เฉียนเมี่ยน ซรื่อ ติ้งอวี่ ต้งฉือ เฉียนเมี่ยน ซรื่อ จรว้างอวี่ ต้งฉือ โฮ่วเมี่ยน ซรัวหมิง เจี๋ยกั่ว เฉริงตู้ เตอะ ซรื่อ ปู่อวี่
แปล: ส่วนที่เหลือให้ดูตำแหน่ง อยู่หน้าคำนามคือคำขยายนาม อยู่หน้าคำกริยาคือคำขยายกริยา อยู่หลังคำกริยาแล้วบอกผลหรือระดับคือส่วนเสริมกริยา
(成分 = ส่วนประกอบ, 位置 = ตำแหน่ง, 定语 = คำขยายนาม, 状语 = คำขยายกริยา, 说明 = บอก; อธิบาย, 结果 = ผล, 程度 = ระดับ, 补语 = ส่วนเสริมกริยา)
English: For the rest, look at position: before a noun is an attributive, before a verb is an adverbial, and after a verb, what tells the result or degree is a complement.
小安 (อานนท์)
爷爷,您能给我一个例子吗?
อ่านว่า: เหยเย หนิน เหนิง เก่ย หว่อ อี๋ เกอะ ลี่จึ มะ
แปล: คุณปู่ช่วยยกตัวอย่างให้ผมสักประโยคได้ไหมครับ
(您 = คุณ แบบสุภาพ, 例子 = ตัวอย่าง)
English: Grandpa, could you give me an example?
陈爷爷 (คุณปู่เฉิน)
你看:茶馆的老师傅每天早上认真地泡好三壶茶。
อ่านว่า: หนี่ ค่าน ฉรากว่าน เตอะ เหล่า ซรือฟุ เหม่ยเทียน เจ่าซรัง เริ่นเจริน เต่อ พ่าวห่าว ซาน หู ฉรา
แปล: ดูนะ ทุกเช้า ช่างชงชารุ่นเก๋าของร้านน้ำชาตั้งใจชงชาสามกาจนเสร็จเรียบร้อย
(茶馆 = ร้านน้ำชา, 老师傅 = ช่างรุ่นเก๋า, 每天早上 = ทุกเช้า, 认真地 = อย่างตั้งใจ, 泡好 = ชงเสร็จเรียบร้อย, 三壶茶 = ชาสามกา)
English: Look: every morning, the teahouse's veteran tea master carefully brews three pots of tea.
小安 (อานนท์)
谓语是泡,主语是老师傅,宾语是茶。
อ่านว่า: เว่ยอวี่ ซรื่อ พ่าว จรู่อวี่ ซรื่อ เหล่า ซรือฟุ ปินอวี่ ซรื่อ ฉรา
แปล: ภาคแสดงคือคำว่า ชง ประธานคือ ช่างรุ่นเก๋า และกรรมคือ ชา
(谓语 = ภาคแสดง, 泡 = ชง, 主语 = ประธาน, 宾语 = กรรม)
English: The predicate is pào, the subject is lǎo shīfu, and the object is chá.
陈爷爷 (คุณปู่เฉิน)
对!其他成分都是来帮忙的,可是没有它们,句子就不生动了。
อ่านว่า: ตุ้ย ฉีทา เฉริงเฟิ่น โตว ซรื่อ ไหล ปางหมาง เตอะ เข่อซรื่อ เหมยโหย่ว ทาเมิ่น จวี้จึ จิ้ว ปู้ เซริงต้ง เลอะ
แปล: ถูกต้อง ส่วนอื่น ๆ มาช่วยเสริม แต่ถ้าไม่มีพวกมัน ประโยคก็จะไม่มีชีวิตชีวา
(其他成分 = ส่วนประกอบอื่น, 帮忙 = ช่วย, 没有它们 = ถ้าไม่มีพวกมัน, 生动 = มีชีวิตชีวา)
English: Right! The other components are there to help, but without them the sentence wouldn't be vivid.
语法 (ไวยากรณ์)
(yǔfǎ / อวี่ฝ่า / ไวยากรณ์)
ประโยคจีนมีแกนสามส่วน คือ 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน) 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง) และ 宾语 (bīnyǔ / ปินอวี่ / กรรม) อีกสามส่วน คือ 定语 (dìngyǔ / ติ้งอวี่ / คำขยายนาม) 状语 (zhuàngyǔ / จรว้างอวี่ / คำขยายกริยา) และ 补语 (bǔyǔ / ปู่อวี่ / ส่วนเสริมกริยา) ช่วยเติมรายละเอียด ทั้งหกส่วนนี้เรียกว่า 句子成分 (jùzi chéngfèn / จวี้จึ เฉริงเฟิ่น / ส่วนประกอบของประโยค) ภาษาจีนบอกหน้าที่ของคำด้วยตำแหน่ง ไม่ได้เปลี่ยนรูปคำ ถ้ารู้ว่าแต่ละส่วนอยู่ตรงไหน ก็จะแปลประโยคยาวได้ และเรียงประโยคเองได้ถูก
เปิดดู: สูตร ตัวอย่าง และการแยกหน้าที่ทีละคำ
สูตร
定语 (dìngyǔ / ติ้งอวี่ / คำขยายนาม) + 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน) + 状语 (zhuàngyǔ / จรว้างอวี่ / คำขยายกริยา) + 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง) + 补语 (bǔyǔ / ปู่อวี่ / ส่วนเสริมกริยา) + 定语 + 宾语 (bīnyǔ / ปินอวี่ / กรรม)
(คำขยายนาม) ประธาน + คำขยายกริยา + ภาคแสดง + ส่วนเสริมกริยา + (คำขยายนาม) กรรม · แกนของประโยคคือ ประธาน ภาคแสดง และกรรม ส่วนอื่นเติมเข้ามาเมื่อต้องการบอกรายละเอียด
这家茶馆很有名。
อ่านว่า: เจร้อ เจีย ฉรากว่าน เหิ่น โหย่วหมิง
แปล: ร้านน้ำชาร้านนี้มีชื่อเสียงมาก
English: This teahouse is very famous.
แยกหน้าที่: 这家 (zhè jiā / เจร้อ เจีย / ร้านนี้) = 定语 (dìngyǔ / ติ้งอวี่ / คำขยายนาม) บอกว่าร้านไหน · 茶馆 (cháguǎn / ฉรากว่าน / ร้านน้ำชา) = 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน) สิ่งที่ประโยคพูดถึง · 很 (hěn / เหิ่น / มาก) = 状语 (zhuàngyǔ / จรว้างอวี่ / คำขยายกริยา) บอกระดับ · 有名 (yǒumíng / โหย่วหมิง / มีชื่อเสียง) = 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง) เป็นคำคุณศัพท์บอกสภาพ
小安的中文进步了。
อ่านว่า: เสี่ยว อาน เต่อ จรงเหวิน จิ้นปู้ เลอะ
แปล: ภาษาจีนของอานนท์ก้าวหน้าขึ้นแล้ว
English: Xiao An's Chinese has improved.
แยกหน้าที่: 小安的 (Xiǎo Ān de / เสี่ยว อาน เต่อ / ของอานนท์) = 定语 (dìngyǔ / ติ้งอวี่ / คำขยายนาม) · 中文 (Zhōngwén / จรงเหวิน / ภาษาจีน) = 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน) · 进步 (jìnbù / จิ้นปู้ / ก้าวหน้า) = 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง) บอกการเปลี่ยนแปลง ไม่มีกรรม · 了 (le / เลอะ / คำช่วยท้ายประโยค/หลังกริยา) = บอกว่าสถานการณ์เปลี่ยนแล้ว
爷爷在桌子上画了一张图。
อ่านว่า: เหยเย ไจ้ จรัวจึ ซรั่ง ฮว่าเลอะ อี้ จราง ถู
แปล: คุณปู่วาดภาพหนึ่งภาพไว้บนโต๊ะ
English: Grandpa drew a picture on the table.
แยกหน้าที่: 爷爷 (yéye / เหยเย / คุณปู่) = 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน) · 在桌子上 (zài zhuōzi shang / ไจ้ จรัวจึ ซรั่ง / บนโต๊ะ) = 状语 (zhuàngyǔ / จรว้างอวี่ / คำขยายกริยา) บอกสถานที่ · 画 (huà / ฮว่า / วาด) = 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง) · 了 (le / เลอะ / คำช่วยท้ายประโยค/หลังกริยา) = บอกว่าวาดเสร็จแล้ว · 一张 (yì zhāng / อี้ จราง / หนึ่งภาพ) = 定语 (dìngyǔ / ติ้งอวี่ / คำขยายนาม) บอกจำนวน · 图 (tú / ถู / ภาพ) = 宾语 (bīnyǔ / ปินอวี่ / กรรม) สิ่งที่ถูกวาด
这是爷爷最喜欢的茶杯。
อ่านว่า: เจร้อ ซรื่อ เหยเย จุ้ย สี่ฮวัน เตอะ ฉราเปย
แปล: นี่คือถ้วยชาที่คุณปู่ชอบที่สุด
English: This is Grandpa's favorite teacup.
แยกหน้าที่: 这 (zhè / เจร้อ / นี่; นี้) = 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน) · 是 (shì / ซรื่อ / เป็น; คือ) = 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง) · 爷爷最喜欢的 (yéye zuì xǐhuan de / เหยเย จุ้ย สี่ฮวัน เตอะ / ที่คุณปู่ชอบที่สุด) = 定语 (dìngyǔ / ติ้งอวี่ / คำขยายนาม) บอกว่าถ้วยไหน มี 的 (de / เตอะ / ของ; คำเชื่อมคำขยาย) ปิดท้าย · 茶杯 (chábēi / ฉราเปย / ถ้วยชา) = 宾语 (bīnyǔ / ปินอวี่ / กรรม) เป็นคำหลักที่ถูกขยาย
小安每天下午在茶馆复习中文。
อ่านว่า: เสี่ยว อาน เหม่ยเทียน เซี่ยอู่ ไจ้ ฉรากว่าน ฟู่สี จรงเหวิน
แปล: อานนท์ทบทวนภาษาจีนที่ร้านน้ำชาทุกบ่าย
English: Xiao An reviews Chinese at the teahouse every afternoon.
แยกหน้าที่: 小安 (Xiǎo Ān / เสี่ยว อาน / อานนท์) = 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน) · 每天下午 (měitiān xiàwǔ / เหม่ยเทียน เซี่ยอู่ / ทุกบ่าย) = 状语 (zhuàngyǔ / จรว้างอวี่ / คำขยายกริยา) บอกเวลา · 在茶馆 (zài cháguǎn / ไจ้ ฉรากว่าน / ที่ร้านน้ำชา) = 状语 คำขยายกริยา บอกสถานที่ · 复习 (fùxí / ฟู่สี / ทบทวน) = 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง) · 中文 (Zhōngwén / จรงเหวิน / ภาษาจีน) = 宾语 (bīnyǔ / ปินอวี่ / กรรม)
爷爷讲得很清楚。
อ่านว่า: เหยเย เจี่ยง เตอะ เหิ่น ชิงชรุ่
แปล: คุณปู่อธิบายได้ชัดเจนมาก
English: Grandpa explains very clearly.
แยกหน้าที่: 爷爷 (yéye / เหยเย / คุณปู่) = 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน) · 讲 (jiǎng / เจี่ยง / อธิบาย) = 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง) · 得 (de / เตอะ / คำเชื่อมส่วนเสริม) = คำเชื่อมที่อยู่หน้าส่วนเสริมกริยา · 很清楚 (hěn qīngchu / เหิ่น ชิงชรุ่ / ชัดเจนมาก) = 补语 (bǔyǔ / ปู่อวี่ / ส่วนเสริมกริยา) บอกว่าอธิบายได้ดีแค่ไหน
เปิดดู: เรื่องที่ต้องรู้ต่อจากสูตรนี้
หาภาคแสดงก่อนทุกครั้ง
เริ่มจากคำกริยาหรือคำคุณศัพท์หลัก แล้วถามว่าใครทำ เพื่อหาประธาน ถามว่าทำอะไร เพื่อหากรรม ส่วนที่เหลือดูจากตำแหน่ง
王阿姨昨天在市场买了一斤新鲜的辣椒。
อ่านว่า: หวาง อาอี๋ จั๋วเทียน ไจ้ ซรื่อฉร่าง ไหม่เลอะ อี้ จิน ซินเซียน เต่อ ล่าเจียว
แปล: เมื่อวานป้าหวังซื้อพริกสดครึ่งกิโลที่ตลาด (市场 = ตลาด, 一斤 = ครึ่งกิโล, 新鲜的辣椒 = พริกสด)
English: Yesterday Auntie Wang bought half a kilo of fresh chilies at the market.
คำเชื่อมสามตัวที่อ่านว่า de
的 (de / เตอะ / ของ; คำเชื่อมคำขยาย) ตามหลังคำขยายนาม 地 (de / เตอะ / คำเชื่อมหลังคำขยายกริยา) ตามหลังคำขยายกริยา และ 得 (de / เตอะ / คำเชื่อมส่วนเสริม) อยู่หน้าส่วนเสริมกริยา สามคำนี้อ่านว่า de เหมือนกัน แต่บอกหน้าที่ต่างกัน
陈静高兴地写了一封很长的信。
อ่านว่า: เฉริน จิ้ง เกาซิ่ง เตอะ เสี่ยเลอะ อี้ เฟิง เหิ่น ฉราง เตอะ ซิ่น
แปล: เฉินจิ้งเขียนจดหมายยาวมากหนึ่งฉบับอย่างมีความสุข (高兴地 = อย่างมีความสุข, 一封 = หนึ่งฉบับ, 很长的信 = จดหมายยาวมาก)
English: Chen Jing happily wrote a very long letter.
ดูหน้าที่จากตำแหน่ง ไม่ใช่ชนิดคำ
คำนามคำเดียวกันเป็นประธานก็ได้ เป็นกรรมก็ได้ ขึ้นอยู่กับว่าอยู่หน้าหรือหลังภาคแสดง คำนามที่ถูกขยายเรียกว่า 中心语 (zhōngxīnyǔ / จรงซินอวี่ / คำหลักที่ถูกขยาย) หรือคำหลัก
火锅很辣,可是我很喜欢火锅。
อ่านว่า: หั่วกัว เหิ่น ล่า เข่อซรื่อ หว่อ เหิ่น สี่ฮวัน หั่วกัว
แปล: หม้อไฟเผ็ดมาก แต่ผมชอบหม้อไฟมาก (火锅 = หม้อไฟ, 辣 = เผ็ด, 喜欢 = ชอบ)
English: Hot pot is very spicy, but I really like hot pot.
易错词 (คำที่ระวังใช้ผิด)
(yìcuòcí / อี้ชั่วฉือ / คำที่ใช้ผิดง่าย)
ผิด: 我学中文在茶馆。 (อ่านว่า: หว่อ เสวีย จรงเหวิน ไจ้ ฉรากว่าน)
ถูก:
我在茶馆学中文。
อ่านว่า: หว่อ ไจ้ ฉรากว่าน เสวีย จรงเหวิน
แปล: ผมเรียนภาษาจีนที่ร้านน้ำชา (学中文 = เรียนภาษาจีน)
English: I study Chinese at the teahouse.
在茶馆 (zài cháguǎn / ไจ้ ฉรากว่าน / ที่ร้านน้ำชา) บอกสถานที่ จึงเป็นคำขยายกริยา 状语 (zhuàngyǔ / จรว้างอวี่ / คำขยายกริยา) ซึ่งโดยทั่วไปต้องอยู่หน้ากริยา (ยกเว้นกริยาบางคำอย่าง 住 放 坐 ที่วาง 在 + สถานที่ ไว้หลังกริยา เช่น 住在成都 (zhù zài Chéngdū / จรู้ ไจ้ เฉริงตู / อยู่ที่เฉิงตู)) คนไทยมักวางไว้ท้ายประโยคตามภาษาไทยที่พูดว่า เรียนภาษาจีนที่ร้านน้ำชา
智慧角 (มุมข้อคิด)
(zhìhuìjiǎo / จรื้อฮุ่ยเจี่ยว / มุมปัญญา)
静以修身,俭以养德。
อ่านว่า: จิ้ง อี่ ซิว เซริน เจี่ยน อี่ หย่าง เต๋อ
แปล: ใช้ความสงบขัดเกลาตน ใช้ความประหยัดหล่อเลี้ยงคุณธรรม (俭 = ความประหยัด, 养德 = หล่อเลี้ยงคุณธรรม)
English: Cultivate yourself through calm; nourish virtue through frugality.
ที่มา: 诸葛亮 (Zhūgě Liàng / จรูเก่อ เลี่ยง / ขงเบ้ง) 《诫子书》 (Jiè Zǐ Shū / เจี้ย จื่อ ซรู / คำสอนลูก)
คุณปู่ชี้ไปที่ลายพู่กันบนผนังร้าน แล้วบอกว่าประโยคโบราณก็มีภาคแสดงเป็นแกนเหมือนกัน ประโยคนี้ขงเบ้งเขียนสอนลูก ให้ใช้ความสงบขัดเกลาตัวเอง และใช้ความประหยัดหล่อเลี้ยงคุณธรรม
静以修身 (jìng yǐ xiū shēn / จิ้ง อี่ ซิว เซริน / ใช้ความสงบขัดเกลาตน) ถ้าเรียงแบบภาษาปัจจุบันจะเป็น 以静修身 (yǐ jìng xiū shēn / อี่ จิ้ง ซิว เซริน / ใช้ความสงบขัดเกลาตน) ในประโยคนี้ 以静 (yǐ jìng / อี่ จิ้ง / ด้วยความสงบ) ทำหน้าที่คำขยายกริยา 修 (xiū / ซิว / ขัดเกลา) เป็นภาคแสดง และ 身 (shēn / เซริน / ตัวเอง) เป็นกรรม
练一练 (แบบฝึกหัด)
(liàn yi liàn / เลี่ยน อิ เลี่ยน / ลองฝึก)
ลองตอบเองก่อน แล้วค่อยเปิดดูเฉลยพร้อมเหตุผลทีละข้อ
1. ภาคแสดงของประโยคนี้คือคำไหน: 小安喝了一杯花茶。 (Xiǎo Ān hēle yì bēi huāchá / เสี่ยว อาน เฮอเล่อ อี้ เปย ฮวาฉรา / อานนท์ดื่มชาดอกไม้ไปหนึ่งถ้วย)
เปิดดู: เฉลยข้อ 1 พร้อมเหตุผล
谓语是喝。
อ่านว่า: เว่ยอวี่ ซรื่อ เฮอ
แปล: ภาคแสดงคือคำว่า ดื่ม
English: The predicate is hē.
喝 (hē / เฮอ / ดื่ม) คือกริยาหลักที่บอกว่าอานนท์ทำอะไร ส่วน 了 (le / เลอะ / คำช่วยท้ายประโยค/หลังกริยา) บอกว่าดื่มเสร็จแล้ว
2. ประธานของประโยคนี้คือคำไหน: 这家茶馆的点心很好吃。 (zhè jiā cháguǎn de diǎnxin hěn hǎochī / เจร้อ เจีย ฉรากว่าน เตอะ เตี่ยนซิน เหิ่น ห่าวชรือ / ขนมของร้านน้ำชาร้านนี้อร่อยมาก)
เปิดดู: เฉลยข้อ 2 พร้อมเหตุผล
主语是点心。
อ่านว่า: จรู่อวี่ ซรื่อ เตี่ยนซิน
แปล: ประธานคือคำว่า ขนม
English: The subject is diǎnxin.
这家茶馆的 (zhè jiā cháguǎn de / เจร้อ เจีย ฉรากว่าน เตอะ / ของร้านน้ำชาร้านนี้) เป็นคำขยายนามของ 点心 (diǎnxin / เตี่ยนซิน / ขนม) คำหลักของประธานจึงเป็น 点心
3. เรียงคำให้ถูก: 在茶馆 (zài cháguǎn / ไจ้ ฉรากว่าน / ที่ร้านน้ำชา) / 我们 (wǒmen / หว่อเมิน / พวกเรา) / 聊天 (liáotiān / เหลียวเทียน / คุยกัน)
เปิดดู: เฉลยข้อ 3 พร้อมเหตุผล
我们在茶馆聊天。
อ่านว่า: หว่อเมิน ไจ้ ฉรากว่าน เหลียวเทียน
แปล: พวกเราคุยกันที่ร้านน้ำชา
English: We chat at the teahouse.
在茶馆 บอกสถานที่ จึงเป็นคำขยายกริยา ต้องอยู่หน้ากริยา 聊天
4. เติม 的 (de / เตอะ / ของ; คำเชื่อมคำขยาย) 地 (de / เตอะ / คำเชื่อมหลังคำขยายกริยา) หรือ 得 (de / เตอะ / คำเชื่อมส่วนเสริม) ลงในช่องว่าง: 爷爷画 (yéye huà / เหยเย ฮว่า / คุณปู่วาด) ___ 很快。 (hěn kuài / เหิ่น คว่าย / เร็วมาก)
เปิดดู: เฉลยข้อ 4 พร้อมเหตุผล
爷爷画得很快。
อ่านว่า: เหยเย ฮว่า เตอะ เหิ่น คว่าย
แปล: คุณปู่วาดได้เร็วมาก (画得很快 = วาดได้เร็วมาก)
English: Grandpa draws very fast.
很快 อยู่หลังกริยาและบอกว่าวาดได้ดีแค่ไหน จึงเป็นส่วนเสริมกริยา ต้องใช้ 得
5. ส่วนเสริมกริยาของประโยคนี้คือคำไหน: 我听明白了。 (wǒ tīng míngbai le / หว่อ ทิง หมิงไป เลอะ / ผมฟังเข้าใจแล้ว)
เปิดดู: เฉลยข้อ 5 พร้อมเหตุผล
补语是明白。
อ่านว่า: ปู่อวี่ ซรื่อ หมิงไป
แปล: ส่วนเสริมกริยาคือคำว่า เข้าใจ
English: The complement is míngbai.
明白 (míngbai / หมิงไป / เข้าใจ) ตามหลังกริยา 听 (tīng / ทิง / ฟัง) และบอกผลว่าฟังแล้วเข้าใจ จึงเป็นส่วนเสริมบอกผล หรือ 结果补语 (jiéguǒ bǔyǔ / เจี๋ยกั่ว ปู่อวี่ / ส่วนเสริมบอกผล)
汉字练习 (ฝึกเขียนอักษรจีน)
(hànzì liànxí / ฮ่านจื้อ เลี่ยนสี / ฝึกเขียนอักษรจีน)
เลือกอักษรห้าตัวจากคำสำคัญของบทนี้ ดูว่าแต่ละตัวมีกี่ขีด ประกอบด้วยส่วนไหน และควรเขียนขีดไหนก่อน สมาชิก VIP กดดูลำดับขีดแบบเคลื่อนไหวและลองเขียนบนจอได้ อักษรเดี่ยวไม่มีปุ่มเสียง เพราะเสียงอ่านอยู่ที่คำทั้งคำ
หลักลำดับขีดที่ใช้บ่อย
- บนก่อนล่าง และซ้ายก่อนขวา
- ขีดนอนก่อนขีดตั้งเมื่อสองขีดตัดกัน
- เขียนกรอบด้านนอกก่อนใส่ของข้างใน แล้วค่อยปิดขีดล่างสุด
- ส่วนที่อยู่ด้านซ้ายมักเขียนให้แคบลง ขีดสุดท้ายของส่วนซ้ายบางตัวจึงเปลี่ยนเป็นขีดเฉียงขึ้นหรือจุด
句
อ่านว่า: จวี้
ประโยค; วรรค
มาจากคำว่า 句子 (jùzi / จวี้จึ / ประโยค)
จำนวนขีด: 5 ขีด
โครงสร้าง: โครงล้อมครึ่ง ด้านนอกเป็น 勹 (bāo / ปาว / ส่วนห่อล้อม) ด้านในเป็น 口 (kǒu / โข่ว / ปาก)
วิธีเขียน: เขียนขีดเฉียงซ้ายสั้นก่อน แล้วขีดนอนหักลงมีตะขอ จากนั้นเขียน 口 ด้านใน
谓
อ่านว่า: เว่ย
เรียกว่า; กล่าวว่า
มาจากคำว่า 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง)
จำนวนขีด: 11 ขีด
โครงสร้าง: โครงซ้ายขวา ด้านซ้ายเป็นหมวดคำพูด 讠 (yán / เหยียน / หมวดคำพูด) ด้านขวาเป็น 田 (tián / เถียน / นา) อยู่บน 月 (yuè / เยวี่ย / ส่วนเนื้อ)
วิธีเขียน: เขียนหมวดคำพูดสองขีดทางซ้ายก่อน แล้วเขียน 田 ด้านขวาบน ปิดด้วย 月 ด้านล่าง
宾
อ่านว่า: ปิน
แขก
มาจากคำว่า 宾语 (bīnyǔ / ปินอวี่ / กรรม)
จำนวนขีด: 10 ขีด
โครงสร้าง: โครงบนล่าง ด้านบนเป็นหมวดหลังคา 宀 (mián / เหมียน / หมวดหลังคา) ด้านล่างเป็น 兵 (bīng / ปิง / ทหาร)
วิธีเขียน: เขียนหลังคาสามขีดก่อน แล้วเขียน 丘 (qiū / ชิว / เนิน) ด้านล่าง ปิดด้วยขีดเฉียงซ้ายกับจุดที่ขาสองข้าง
状
อ่านว่า: จรว้าง
สภาพ; ลักษณะ
มาจากคำว่า 状语 (zhuàngyǔ / จรว้างอวี่ / คำขยายกริยา)
จำนวนขีด: 7 ขีด
โครงสร้าง: โครงซ้ายขวา ด้านซ้ายเป็นส่วนสามขีด ด้านขวาเป็น 犬 (quǎn / เฉวี่ยน / สุนัข)
วิธีเขียน: เขียนส่วนสามขีดทางซ้ายก่อน แล้วเขียน 犬 ทางขวา จุดที่มุมขวาบนเขียนเป็นขีดสุดท้าย
补
อ่านว่า: ปู่
เติม; เสริม
มาจากคำว่า 补语 (bǔyǔ / ปู่อวี่ / ส่วนเสริมกริยา)
จำนวนขีด: 7 ขีด
โครงสร้าง: โครงซ้ายขวา ด้านซ้ายเป็นหมวดเสื้อผ้า 衤 (yī / อี / หมวดเสื้อผ้า) ด้านขวาเป็น 卜 (bǔ / ปู่ / ทำนาย)
วิธีเขียน: เขียนหมวดเสื้อผ้าห้าขีดทางซ้ายก่อน แล้วเขียน 卜 ทางขวา ขีดตั้งก่อน ปิดด้วยจุด
记忆卡 (บัตรคำช่วยจำ)
(jìyìkǎ / จี้อี้ข่า / บัตรช่วยจำ)
เลือกชุดคำศัพท์หรือชุดประโยค ดูทีละใบ ตอบในใจก่อน แล้วค่อยกดดูเฉลย
บัตรชุดนี้ใช้ทบทวนในบทเรียน ยังไม่บันทึกตารางทบทวนถาวร
小结 (สรุป)
(xiǎojié / เสี่ยวเจี๋ย / สรุป)
- ประโยคจีนมีแกนสามส่วน คือ 主语 (zhǔyǔ / จรู่อวี่ / ประธาน) + 谓语 (wèiyǔ / เว่ยอวี่ / ภาคแสดง) + 宾语 (bīnyǔ / ปินอวี่ / กรรม) ให้หาภาคแสดงก่อนทุกครั้ง
- 定语 (dìngyǔ / ติ้งอวี่ / คำขยายนาม) อยู่หน้าคำนาม 状语 (zhuàngyǔ / จรว้างอวี่ / คำขยายกริยา) อยู่หน้ากริยา และ 补语 (bǔyǔ / ปู่อวี่ / ส่วนเสริมกริยา) อยู่หลังกริยา
- 的 (de / เตอะ / ของ; คำเชื่อมคำขยาย) ตามหลังคำขยายนาม 地 (de / เตอะ / คำเชื่อมหลังคำขยายกริยา) ตามหลังคำขยายกริยา และ 得 (de / เตอะ / คำเชื่อมส่วนเสริม) อยู่หน้าส่วนเสริมกริยา
บทถัดไป G53: ส่วนประกอบประโยคเชิงลึก 句子成分进阶 (jùzi chéngfèn jìnjiē / จวี้จึ เฉริงเฟิ่น จิ้นเจีย / ส่วนประกอบประโยคเชิงลึก)
ต่อยอดจากหกหน้าที่ไปสู่การวิเคราะห์วลีและคำหลักของวลี บทนี้สำหรับสมาชิก VIP
进阶学习 (บทที่ควรเรียนต่อ)
(jìnjiē xuéxí / จิ้นเจีย เสวียสี / เรียนต่อ)
บทความอื่นบน Pasajeen ที่ช่วยต่อยอดบทนี้

